تولید ارگانیک گیاهان دارویی تضمین کننده سلامت و ایمنی محصولات و داروهای تولید شده از آنها می باشد. در این راستا، به منظور ارزیابی عمکرد دانه و کیفیت سیاهدانه در کشت مخلوط با نخود در شرایط ارگانیک، آزمایشی در سال زراعی 1392- 1391 در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعهای در استان آذربایجان غربی- شهرستان نقده به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایشی شامل نسبتهای کاشت 100:0، 25: 75، 50:50، 75: 25 و 0:100 (نخود و سیاهدانه) به روش جایگزینی بودند. نتایج نشان داد که نسبتهای مختلف کاشت اثر معنیداری بر صفات مورد مطالعه دو گیاه نخود (به جز ارتفاع بوته و تعداد دانه در غلاف) و سیاهدانه (به جز میزان اسانس) داشتند. در گیاه نخود تعداد غلاف در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد زیستی و عملکرد دانه در کشت خالص بیشتر از سایر تیمارها به دست آمد، اما بالاترین میزان پروتئین دانه (8/24 درصد) در نسبت کشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه مشاهده شد. نتایج در مورد گیاه سیاهدانه نشان داد که بیشترین تعداد برگه در بوته، تعداد دانه در برگه، عملکرد زیستی، عملکرد دانه و عملکرد اسانس از کشت خالص و بالاترین ارتفاع بوته و وزن هزار دانه از نسبت کاشت 75 درصد نخود + 25 درصد سیاهدانه حاصل شد. در میزان اسانس بین تیمارها اختلاف معنیدار مشاهده نشد. بالاترین میزان LER (45/1) در نسبت کاشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه به دست آمد که نشان دهنده 45 درصد افزایش سودمندی زراعی نسبت به کشت خالص دو گونه است. با توجه به عملکرد و نسبت برابری زمین محاسبه شده به نظر میرسد که نسبت کاشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه میتواند در افزایش درآمد اقتصادی و بهرهوری استفاده از زمین های کشاورزی به طور قابل ملاحظهای موثر باشد.
Evaluation of grain yield and quality of black cumin (Nigella sativa L.) in intercropping with chickpea (Cicer arietinum L.) . Iranian Journal of Crop Sciences. 2014; 16 (3) :236-249 URL: http://agrobreedjournal.ir/article-1-33-fa.html
قلی نژاد اسماعیل، رضائی چیانه اسماعیل. ارزیابی عمکرد دانه و کیفیت سیاهدانه (Nigella sativa L.) در کشت مخلوط با نخود (Cicer arietinum L.) . نشریه علوم زراعی ایران. 1393; 16 (3) :236-249