اجزای ژنتیکی کنترلکننده برخی از صفات مرتبط با کیفیت پخت برنج با استفاده از یک تلاقی دیآلل کامل 7 × 7 در محل موسسه تحقیقات برنج کشور طی سالهای 1385 و 1386 مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه واریانس نشاندهنده وجود تفاوت معنیدار بین ژنوتیپها در سطح احتمال یک درصد برای صفات مورد مطالعه (میزان آمیلوز، دمای ژلاتینه شدن، قوام ژل و طویل شدن دانه پس از پخت) بود. تجزیه دیآلل به روش هیمن نشان داد که برای میزان آمیلوز و قوام ژل، هر دو جزء واریانس افزایشی و غالبیت و برای دو صفت دمای ژلاتینه شدن و ضریب ری آمدن (ضریب رعنایی)، فقط جزء واریانس افزایشی معنیدار بودند. میانگین درجه غالبیت نشاندهنده غالبیت ناقص ژنی در کنترل کلیه صفات بود. نسبت ژنهای دارای اثر مثبت و منفی نشان دهنده توزیع تقریباً متقارن ژنها در والدین مورد مطالعه، بهخصوص برای صفات میزان آمیلوز و ضریب ری آمدن، بود. نتایج بدست آمده حاکی از کنترل افزایش میزان آمیلوز و دمای ژلاتینه شدن و کاهش قوام ژل توسط آللهای غالب بود، در حالی که کاهش میزان ضریب ری آمدن توسط آللهای مغلوب کنترل شد. وراثتپذیری خصوصی برای میزان آمیلوز و دمای ژلاتینه شدن بالا (به ترتیب 91/0 و 82/0) و برای قوام ژل و ضریب ری آمدن (به ترتیب 53/0 و 55/0) برآورد شدند. بالا بودن میزان اثر افزایشی و وراثتپذیری، بیانگر پتانسیل بالای گزینش، به ویژه برای صفات میزان آمیلوز و دمای ژلاتینه شدن بود. در نتیجه امکان گزینش برای بهبود صفات مذکور به منظور اصلاح برای کیفیت برنج در ارقام مورد مطالعه وجود دارد. همچنین امکان بهرهگیری از تلاقیهای سپیدرود × IRFAON-215، ندا × IRFAON-215 و صالح × IRFAON-215 در یک برنامه بهنژادی هیبریداسیون و یا گزینش به ترتیب برای بهبود صفات میزان آمیلوز، دمای ژلاتینه شدن و قوام ژل وجود دارد.
Sharifi P, Dehghani H, Moumeni A, Moghaddam M. Estimation of genetic parameters for some cooking quality related traits in rice using diallel analysis. , Iranian Journal of Crop Sciences.. 2010; 12 (2) :152-169 URL: http://agrobreedjournal.ir/article-1-181-fa.html
شریفی پیمان، دهقانی حمید، مومنی علی، مقدم محمد. تعیین عمل ژنها و برآورد پارامترهای ژنتیکی برخی از صفات مرتبط با کیفیت پخت برنج با استفاده از روش تجزیه دیآلل. , نشریه علوم زراعی ایران. 1389; 12 (2) :152-169