fa ارزیابی تنوع و اعتبار سنجی نشانگرهای ریزماهواره پیوسته با تحمل تنش شوری در ژنوتیپ‌های برنج (Oryza sativa L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">این تحقیق به منظور اعتبارسنجی تعداد 10 نشانگر ریزماهواره پیوسته با ژن‌ها و جایگاه‌های مختلف تحمل شوری از جمله ژن </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Saltol</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> که به فاصله صفر تا هشت سانتی‌مورگان از جایگاه‌های ژنی قرار داشته و ارزیابی تنوع آللی این ژن‌ها در 59 ژنوتیپ </span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">برنج طی سال‌های90-1388 در موسسه تحقیقات برنج کشور انجام شد. در این آزمایش ارزیابی برای تعدادی از صفات مورفولوژیک مهم مرتبط با تحمل تنش شوری شامل نمره تحمل شوری، ارتفاع گیاهچه، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و محتوای آب نسبی برگ انجام شد. ژنوتیپ‌های برنج در مرحله گیاهچه‌ای در دو تیمار 9/0 دسی‌زیمنس بر متر (بدون تنش) </span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و 12 دسی‌زیمنس بر متر (تنش شوری) مورد ارزیابی قرار گرفتند. غربال مولکولی با استفاده از 10 نشانگر مورد استفاده در ژنوتیپ‌های برنج مورد مطالعه، 60 آلل را در ژنوتیپ‌های برنج ایجاد نمود. نتایج حاصل از تجزیه رگرسیون لجستیک نشان داد که از 10 جایگاه ریزماهواره پیوسته، چهار نشانگر توجیه‌کننده تغییرات در واکنش به شوری به‌ترتیب </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM315</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای ارتفاع گیاهچه، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM223</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای وزن خشک ریشه و ارتفاع گیاهچه، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM3627</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای وزن خشک ریشه، ارتفاع گیاهچه و محتوای آب نسبی برگ و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM8094</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای برای وزن خشک ریشه و محتوای آب نسبی برگ بودند. بر اساس تجزیه خوشه‌ای براساس داده‌های مولکولی با استفاده از ضریب </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Yule</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و روش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">UPGMA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، ژنوتیپ‌های برنج به پنج گروه تقسیم شدند. با توجه به اینکه سه نشانگر پیوسته شناسایی شده (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM8094</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> ، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM3627</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RM315</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) روی کروموزوم یک واقع شده و با ژن </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Saltol</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> نیز پیوسته هستند، می‌توان از آنها در شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل و حساس برنج استفاده کرده و ژنوتیپ‌های واجد این جایگاه‌ها را در برنامه‌های اصلاح برای تحمل به شوری مورد استفاده قرار داد.</span></span></strong><br> &nbsp; Ten SSR morkers linked to different genes and QTLs responsible for the salinity tolerance in rice, including <em>Saltol</em> QTL which located between zero to 8 CM of the genes, were used to validate their co-segregation with salinity tolerance. Fifty nine diverse rice genotypes including local and improved cultivars mostly from Iran and few exotic rice genotypes were tested during 2009-2011 at Rice Research Institute of Iran, and data were collected on several important traits such as salinity tolerance, seedling height, root dry matter, shoot dry matter and leaf relative water content (RWC). The treatments were: a. control with an electrical conductivity of 0.9 dS.m^-1 and b. salinity stress with EC = 12 dS.m^-1 for all rice genotypes at seedling stage. Molecular screening for 10 SSR linked marker showed that they amplified 60 alleles among rice genotypes. We identified four SSR markers which significantly co-segregated with at least one trait that was involved in salinity tolerance including; RM315 with seedling height, RM223 with root dry weight and seedling height, RM3627 with root dry weight, seedling height and RWC; and RM8094 with root dry weight and RWC. Molecular data clustering through UPGMA method and Yule coefficient also classified rice genotypes into five major clusters with tolerance to susceptible reactions. As three aforementioned SSR markers; RM315, RM3627 and RM8094 are located on chromosome 1, closely linked to <em>Saltol</em> QTL, and co-segreated with different traits in this experiment, they could be employed to differentiate salinity tolerant rice genotypes in rice breeding programs in Iran.&nbsp;&nbsp;<br> &nbsp; برنج, تنش شوری, تنوع ژنتیکی, ریزماهواره و نشانگرهای پیوسته. Genetic diversity, Linked markers, Salinity stress, Microsatellite and Rice. 345 361 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-580&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Amene Rouhani سیده آمنه روحانی 10031947532846005259 10031947532846005259 No Graduated MSc. Student, Zanjan University, Zanja, Iran دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه زنجان Ali Moumeni علی مومنی amoumeni@areeo.ac.ir 10031947532846005260 10031947532846005260 Yes Associate Prof., Rice Research Institute of Iran, Mazandaran Branch, Amol. Agricutural Research, Education and Extension (AREEO), Iran دانشیار موسسه تحقیقات برنج کشور- معاونت مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Ali Akbar Ebadi علی اکبر عبادی 10031947532846005261 10031947532846005261 No Assistant Prof., Rice Research Institute of Iran, Rasht. Agricutural Research, Education and Extension (AREEO), Iran استادیار موسسه تحقیقات برنج کشور- رشت، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Behzad Ghareyazie بهزاد قره یاضی 10031947532846005262 10031947532846005262 No Professor, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran, Karaj, Iran استاد پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی.