fa اثر کم‌آبیاری و مصرف سوپرجاذب بر خصوصیات فیزیولوژیک و عملکرد دانه هیبریدهای جدید ایرانی آفتابگردان (Helianthus annuus L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">این تحقیق به‌منظور بررسی اثر کم&shy;آبیاری و مصرف سوپرجاذب بر ویژگی&shy;های فیزیولوژیک و عملکرد دانه هیبریدهای جدید آفتابگردان به مدت دو سال (1390 و 1391) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسلام&shy;آباد &shy;غرب انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خرد شده فاکتوریل بر پایه طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل آبیاری در سه سطح؛ آبیاری کامل (آبیاری بر اساس تخلیه 25 درصد رطوبت ظرفیت زراعی خاک)، ب- کم‌آبیاری (آبیاری بر اساس تخلیه 50 درصد رطوبت ظرفیت زراعی خاک؛ تنش ملایم) و ج- کم‌آبیاری (آبیاری بر اساس تخلیه&nbsp; 75 درصد رطوبت ظرفیت زراعی خاک؛ تنش شدید)، در کرت‌های اصلی و سه هیبرید آفتابگردان (فرخ، قاسم و شمس) و سه سطح تیمار سوپرجاذب؛ صفر (عدم مصرف)، 100 و 200 کیلوگرم در هکتار به‌صورت فاکتوریل در کرت&shy;های فرعی قرار داده شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر متقابل دوگانه هیبرید</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:symbol;"><span style="font-size:10.0pt;">&acute;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">کم&shy;آبیاری بر کلیه صفات مورد ارزیابی و اثر متقابل هیبرید</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:symbol;"><span style="font-size:10.0pt;">&acute;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> سوپرجاذب بر کلیه صفات مورد ارزیابی، به استثنای پایداری غشای سلولی و تنظیم اسمزی و اثر متقابل سوپرجاذب</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:symbol;"><span style="font-size:10.0pt;">&acute;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">کم‌آبیاری بر کلیه صفات مورد ارزیابی، به‌استثنای عملکرد دانه و پایداری غشای سلولی، معنی‌دار بودند. در شرایط تنش شدید خشکی عملکرد دانه هیبرید فرخ با 3071 کیلوگرم در هکتار و بیشتر از عملکرد هیبریدهای شمس و قاسم (به ترتیب با 2710 و 2601 کیلوگرم در هکتار) بود. نتایج این آزمایش نشان داد که مصرف سوپرجاذب در شرایط تنش شدید خشکی باعث افزایش محتوای آب نسبی، پرولین آزاد، پروتئین‌ها و قندهای محلول هیبریدهای آفتابگردان شد، اما تنظیم اسمزی برگ با مصرف سوپرجاذب کاهش یافت. نتایج کلی این آزمایش نشان داد که استفاده از سوپرجاذب به طور نسبی می‌تواند اثرات منفی حاصل از تنش خشکی&nbsp; بر صفات فیزیولوژیکی آفتابگردان را کاهش دهد. هیبرید فرخ در شرایط تنش خشکی و استفاده از سوپرجاذب در سطح 200 کیلوگرم در هکتار، از نظر کلیه صفات گیاهی اندازه‌گیری شده برتر از دو هیبرید دیگر بود.</span></span></strong> To evaluate the effects of deficit irrigation and super absorbent application on physiological traits and seed yield of new sunflower hybrids, a field experiment was conducted in split plot factorial layout based on randomized complete block design with three replications in Agricultural Research Station of Islamabad-e-Gharb, Iran, during cropping seasons 2011 and 2012. Treatments were irrigation levels including; normal irrigation (irrigation at 25% soil moisture depletion of field capacity), irrigation at 50% soil moisture depletion of field capacity (moderate drought stress), irrigation at 75% soil moisture depletion of field capacity (severe drought stress) as main plots and sunflower hybrids (Farokh, Ghasem and Shams) along with super absorbent application (0, 100 and 200 kg.ha^-1) as subplots, were arranged in factorial layout. Results of combined analysis of variance showed that the interaction effect of deficit irrigation&acute;hybrids on all plat traits and super absorbent&acute;hybrids on all plant trraits (except for osmotic adjustment and cell membrane stability) and deficit irrigation&acute;super absorbent o all plant traits (except for seed yield and cell membrane stability), were significant. Under severe drought stress condition, Farokh hybrid with 3071 kg.ha^-1 was superior compare to Shams and Ghasem hybrids (with 2710 and 2601 kg.ha^-1, respectively). Under severe drought stress codition, the application of super absorbent increased relative water content, free proline, proteins and soluble sugars content in sunflower hybrids, but reduced osmotic adjustment. It concluded that the application of super absorbent may relatively mitigate the adverse effects of drought stress on physiological traits of sunflower. Under drought stress condition, Farrokh hybrid along with application of super adsorbent (200 kg.ha^-1) was superior in all plant traits compared to other hybrids. آفتابگردان, تنش خشکی, تنظیم اسمزی, پلیمر و پرولین Drought stress, Osmotic adjustment, Polymer, Proline and Sunflower. 222 236 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-569&slc_lang=fa&sid=1 اسداله زارعی سیاه بیدی azareei46@gmail.com 10031947532846004774 10031947532846004774 Yes مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران عباس رضایی زاد 10031947532846004775 10031947532846004775 No مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران