fa ارزیابی لاین‌های لوبیا سفید بر اساس صفات فنولوژیکی و زراعی با استفاده از روش‌های آماری چند متغیره تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور ارزیابی و گروه‌بندی 45 لاین و رقم لوبیا سفید بر اساس صفات درصد سبزشدن، شاخص سبزشدن، روز تا 50 درصد گلدهی، روز تا 50 درصد غلاف‌دهی، روز تا 90 درصد رسیدگی، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، طول غلاف، زیست‌توده تک‌بوته و عملکرد دانه تک‌بوته، آزمایشی در سال 1388 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان اجرا شد. تجزیه خوشه‌ای برمبنای صفات فنولوژیک و زراعی، ژنوتیپ‌های لوبیا را در سه گروه زودرس با عملکرد و اجزای عملکرد بالا، دیررس با عملکرد و اجزای عملکرد بالا، و زودرس با عملکرد و اجزای عملکرد پایین تقسیم‌بندی نمود. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نیز که سه مؤلفه اصلی اول 29/82 درصد از واریانس کل را توجیه کردند. گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها با استفاده از نمودارهای دو بعدی تطابق زیادی با نتایج حاصل از تجزیه کلاستر داشت. در مجموع ژنوتیپ‌های گروه اول لوبیا سفید که در عین زودرسی، عملکرد و اجزای عملکرد بالایی داشتند، به عنوان بهترین ژنوتیپ‌ها برای ارزیابی بیشتر تا دستیابی به ارقام اصلاح شده و همچنین انتخاب والدین مناسب برای دورگ‌گیری‌ها، شناسایی شدند. For evaluation and grouping of 45 genotypes of white bean using different phenological and agronomic traits as emergence (%), emergence index, days to 50% flowering, days to 50% podding, days to 90% maturity, number of pods.plant-1, number of seeds.pod-1, 100 seed weight, pod length, biomass per plant and grain yield per plant, a field experiment was conducted in randomized complete block design with three replications in 2009. Genotypes were divided into three groups by cluster analysis based on phenological and agronomic traits. The groups were: early maturing with high yield and yield components, late maturing with high yield and yield components, and early maturing with low yield and yield components. In principal component analysis, the first three principal components explained 82.29% of the total variance. Grouping genotypes using biplots showed a high agreement with the results of cluster analysis. In general, early maturing white bean genotypes in the first cluster that had highest grain yield were identified as superior lines for further evaluation as well as also to be used in white bean breeding programs. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی, تجزیه خوشه‌ای, صفات فنولوژیک- زراعی و لوبیا سفید. Cluster analysis, Phenological-agronomic traits, Principal component analysis and White bean 383 394 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-60&slc_lang=fa&sid=1 فریبا شفیعی کویج 1003194753284600244 1003194753284600244 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان جلال صبا 1003194753284600245 1003194753284600245 No دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان