fa اثر محلول‌پاشی تنظیم کننده‌های رشد گیاهی بر عملکرد دانه ارقام گندم نان (Triticum aestivum L.) در شرایط تنش خشکی انتهای فصل تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">یکی از راه&shy;های جلوگیری از کاهش عملکرد گندم نان در شرایط محدودیت آب، استفاده از تنظیم کننده&shy;های رشد است. به همین منظور، اثر سه نوع تنظیم کننده رشد (سایکوسل، اسید سالیسیلیک و براسینواسترویید) بر رشد و عملکرد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">چهار رقم گندم (چمران، شیرودی، پیشتاز و سیروان) در تیمارهای آبیاری معمول و قطع آبیاری پس از گلدهی، مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت کرت‌های خرد شده فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">سه تکرار در دو سال زراعی (94-1393 و 95-1394) اجرا شد. نتایج نشان داد که قطع آبیاری باعث کاهش معنی&shy;دار تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه ارقام گندم در مقایسه با آبیاری معمول گردید. در بین اجزای عملکرد، کمترین اثر قطع آبیاری بر وزن هزار دانه (2/11 درصد) و بیشترین اثر آن بر عملکرد بیولوژیک (2/25 درصد) مشاهده شد. محلول‌پاشی تنظیم کننده&shy;های رشد، به ویژه سایکوسل، باعث افزایش تعداد سنبله در مترمربع، تعداد دانه در سنبله، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و عملکرد دانه ارقام گندم شده و پس از آن، به ترتیب اسید سالیسیلیک و براسینواسترویید، بدون تفاوت معنی‌دار نسبت به یکدیگر، قرار گرفتند. بیشترین عملکرد دانه تحت تاثیر تیمار سایکوسل در دو سال آزمایش (به ترتیب 3696 و 4439 کیلوگرم در هکتار)&nbsp; بدست آمد. همچنین بیشترین عملکرد دانه از رقم سیروان در دو سال آزمایش (به ترتیب 3608 و 4448 کیلوگرم در هکتار) مشاهده گردید. نتایج این آزمایش نشان داد که اگر چه قطع آبیاری باعث کاهش عملکرد و اجزای آن شد، لیکن محلول‌پاشی تنظیم کننده&shy;های رشد باعث جبران بخشی از کاهش عملکرد ناشی از تنش خشکی گردید که میزان آن برای سایکوسل، اسید سالیسیلیک و براسینواسترویید به‌ترتیب 3/31، 5/23 و 2/23 درصد بود. بر اساس نتایج این آزمایش به‌نظر می رسد که استفاده از تنظیم‌کننده&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">رشد می&shy;تواند جهت افزایش تحمل ارقام گندم به تنش خشکی انتهای فصل مورد توجه قرار گیرد. </span></span></strong> Plant growth regulators (PGRs) have been used to reduce losses of wheat grain yield under limited moisture conditions. The effect of three PGRs including cycocel, salicylic acid and brassinoestroeid on growth and grain yield of four bread wheat cultivars Chamran, Shiroudi, Pishtaz and Sirvan under normal and withholding irrigation after flowering was examined. The experiment was carried out as factorial split plot arrangement in randomized complete block design with three replications in 2014-15 and 2015-16 growing seasons. The results showed that water stress significantly reduced number of grains per spike, grain weight per spike, thousand grain weight, harvest index, biological yield and grain yield. However, water stress had the least effect on thousand grain weight (11.2%) and the highest effect (25.2 %) was observed on biological yield. Furthermore, application of PGRs, especially cycocel, increased spikes.m², grains per spike, harvest index, thousand grain weight and grain yield. Cycocel, salicylic acid and brassinoestroeid, had positive non-significant effect on grain yield components. The highest grain yield was achieved from application of cycocel in both growing seasons (3696 and 4439 kg.ha^-1, respectively). Also, the highest grain yield was obtainted from Sirvan cultivar in both growing season (3608 and 4448 kg.ha^-1, respectively).&nbsp; According to these results, although water stress reduced yield and its components, the alleviating effect of PGRs could compensate some proportions of water stress effect<span dir="RTL">.</span> The compensatory effect of PGRs was 31.3, 23.5 and 23.2 percent for cycocel, salicylic acid and brassinoestroeid, respectively.&nbsp; Therefore, application of PGRs can be considered as an alternative way to alleviate the effect of terminal drought stress on grain yield of bread wheat cultivars. اسید سالیسیلیک, براسینواسترویید, سایکوسل, شاخص برداشت, سطح برگ و گندم نان. Brasinosteroeid, Bread wheat, Cycocel, Harvest index, Leaf area and Salicylic acid. 132 147 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-537&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadesmaeil Sedaghat محمد اسماعیل صداقت 100319475328460010733 100319475328460010733 Yes دانشجوی دکتری دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز Yahya Emam یحیی امام 100319475328460010734 100319475328460010734 No استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز