fa ارزیابی تیپ رشد و سازگاری به خشکی در اکوتیپ‌های جو وحشی (Hordeum spontaneum L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">این تحقیق با هدف بررسی تنوع و توزیع جغرافیایی تیپ رشدی در اکوتیپ‌های جو وحشی (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Hordeum spontaneum</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، ارتباط آن با اقلیم زیستگاه و سازگاری با خشکی و بهره&shy;برداری از آن در تحقیقات به نژادی جو انجام شد. 18 اکوتیپ جو وحشی از بانک ژن گیاهی ملی ایران، در آزمایشات گلخانه&shy;ای و مزرعه&shy;ای در سال زراعی 91-1390 مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش گلخانه&shy;ای با هدف بررسی سازگاری نسبت به تنش خشکی و آزمایش مزرعه&shy;ای به منظور تعیین تیپ رشد و هر دو آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام شدند. در آزمایش گلخانه&shy;ای، آبیاری گلدان&shy;ها تا آغاز مرحله خروج سنبله به صورت متداول انجام و پس از آن، دو تیمار آبی شامل؛ آبیاری متداول (100-95 درصد ظرفیت زراعی) و تنش خشکی (30-25 درصد ظرفیت زراعی) اعمال شد. کشت مزرعه&shy;ای در دو آزمایش شامل کشت بذرهای بهاره‌سازی شده و بذرهای بهاره سازی نشده، انجام شد. بررسی تیپ رشدی اکوتیپ‌های جو نشان داد که اکوتیپ&shy;های بومی اقلیم بیابانی و بیابانی سرد، دارای تیپ رشدی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">III</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و اکوتیپ&shy;های اقلیم مدیترانه&shy;ای و استپی سرد به ترتیب دارای تیپ رشدی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IV</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">V</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بودند. ضرایب همبستگی صفات، ارتباط معنی&shy;دار تحمل تنش و تیپ رشدی را نشان داد و اکوتیپ&shy;های دارای نیاز سرمایی کمتر، سازگاری بیشتری نسبت به خشکی داشتند. نتایج کلی نشان داد که اکوتیپ&shy;های جو وحشی بومی اقلیم‌های بیابانی و بیابانی سرد با داشتن نیاز بهاره‌سازی پایین&shy;تر و زودرسی بیشتر، تحمل بالاتری نسبت به تنش خشکی داشتند و می&shy;توان این منابع ژنتیکی ارزشمند را به منظور بهره‌برداری مستقیم (انتقال ژن) و یا به عنوان والدین در برنامه&shy;های اصلاحی برای صفات سازگاری نسبت به تنش خشکی مورد استفاده قرار داد.</span></span></strong> This study aimed to evaluate the diversity and distribution of growth type in <em>Hordeum spontaneum </em>ecotypes and its relation with climate and drought adaptationsfor being used in barley breeding programs. Eighteen ecotypes of <em>H. spontaneum </em>from National Plant Gene Bank of Iran were evaluated in green house and field in 2011-12 cropping seasons. The green house study was the drought stress tolerance screening and the growth type of ecotypes was evaluated in the field. Both experiments were carried out in randomized complete block design with three replications. In the green house study the moisture condition was normal until spike emergence, then two different moisture regimes; well-watered (90-100% field capacity) and drought stress (20-30% field capacity) were applied. The field study consisted of evaluating vernalized and non-vernalized seeds<span dir="RTL">.</span> Assessment of growth type indicated that Desert and Cool Desert ecotypes had the growth type III, but Mediterranean and Cool Steppe ecotypes had IV and V growth type. A significant correlation was observed between stress tolerance index and growth type and ecotypes with lower vernalization requirements seemed to have better adaptability to drought stress conditions. Results indicated that wild barley originating from Desert and Cool Desert, with low vernalization requirement and early maturity, were more tolerant to drought stress, therefore, these valuable genetic resources can be used directly (gene transfer) and indirectly as parents in breeding programs for improvement of drought stress adaptation. اقلیم, اکوتیپ, تیپ رشد, تنش خشکی و جو. Barley, Climate, Drought stress, Ecotype and Growth type. 57 72 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-532&slc_lang=fa&sid=1 Shakiba Shahmoradi شکیبا شاهمرادی 100319475328460010748 100319475328460010748 Yes استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. Javad Mozafari جواد مظفری 100319475328460010749 100319475328460010749 No استاد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران