fa ارزیابی تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات با استفاده از ویژگی‌های زراعی و نشانگرهای مولکولی در ارقام جو تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research در این تحقیق تنوع ژنتیکی 24 رقم جو با استفاده از صفات زراعی، مورفولوژیکی و مولکولی مورد مطالعه قرار گرفت. سیزده صفت زراعی و مورفولوژیک در سال زراعی 89-1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی تنوع ژنتیکی ومولکولی بین ارقام با استفاده از 10 جفت آغازگر SSR صورت گرفت. نتایج تجزیه واریانس صفات کمّی نشان داد که بین همه ارقام از نظر کلیه صفات، تفاوت معنی داری وجود داشت که نشان دهنده تنوع ژنتیکی بالا برای صفات مورد بررسی در بین ژنوتیپ‌ها بود. عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی داری با صفات تعداد گره در ساقه، ارتفاع بوته، وزن هزار دانه و تعداد پنجه در بوته داشت. تجزیه به مولفه‌های اصلی‏‎،13 متغیر اولیه را در قالب چهار مولفه اصلی گروهبندی نمود که در مجموع 92/75 درصد از تغییرات کل را توجیه نمودند. براساس صفات کمّی ارقام جو به سه گروه تقسیم شدند. ارقام گروه اول مربوط به مناطق گرمسیری و ارقام گروه دوم مربوط به مناطق سردسیر کشور بودند. اگرچه برخی از ارقام با عادت رشدی مشابه در کنار هم قرار گرفتند، ولی گروه بندی ارقام نتوانست آنها را از نظر عادت رشد از یکدیگر تفکیک نماید. تنوع مولکولی ارقام با استفاده از پارامترهای محتوای اطلاعات چند شکلی، تعداد آلل موثر و شاخص شانون اندازه گیری شد و میانگین 3/43 نوار SSR به دست آمدکه از این میان 4/31 نوار چند شکل بودند. متوسط تعداد نوار‌های چند شکلی از 9/1 تا 0/4 برای هر آغازگر متغیر بود. بیشترین نوار چند شکل مربوط به آغازگر Bmac0040 با 0/4 نوار و کمترین آن مربوط به آغازگرBmag0013 با 9/1 نوار بود. متوسط بیشترین نوار (8/4) مربوط به ارقام جنوب و گوهر جو و کمترین نوار (8/3) مربوط به رقم ریحان03 بود. رقم گوهر جو با 81 درصد چند شکلی در مجموع نوارهای مشاهده شده دارای بیشترین تنوع و رقم فجر30 با 54 درصد چند شکلی کمترین تنوع را داشتند. بر اساس شاخص شانون، تعداد آلل موثر و میزان اطلاعات چند شکلی تنوع ژنتیکی در ارقام بینابین بیشتر از ارقام بهاره بود. گروه بندی داده های مورفولوژیکی با داده های مولکولی مطابقت نداشتند. این موضوع نشان می‌دهد که نشانگرهای SSR مورد استفاده ارتباط ژنتیکی و پیوستگی با مکان‌های کنترل کننده صفات مورفولوژیکی مورد مطالعه نداشتند. با توجه به اینکه نشانگرهای SSR عمدتاً در نواحی غیر کد کننده ژنوم قرار دارند، عدم ارتباط بین گروه بندی داده‌های مولکولی با داده‌های مورفولوژیکی دوراز انتظار نیست. Twenty four barley varieties were evaluated for their genetic diversity using thirteen agronomic and morphological traits as well as ten SSR primers. Analysis of variance showed significant differences among cultivars for all traits, indicating a high genetic diversity. Grain yield had a positive and significant correlation with number of nodes per plant, plant height, 1000 grain weight, grainfilling durationand tiller number per plant. Principal component analysis categorized 13 primarily variables into 4 new variables (four principal components) representing 75.92% of total variations. All varieties were divided into three clusters based on their quantitative traits. In group 1, most varieties were from warm regions however, many varieties in group 2 had come from cold areas. Although some varieties with similar growth habitswere categorized in one cluster, they were not separated based on their growth habitby clustering. Molecular genetic diversity was performed using PIC (Polymorphic Index Content), number of effective alleles and Shannon Index. Totally 43.28 average bands were scored of which 31.42 bands were polymorphic. Average number of polymorphic bands varied from 1.96 to 4.00 per primer. The highest polymorphic bands were related to Bmac0040 primer with an average of 4.00 bands and the lowest in Bmag0013 primer with 1.96 bands. The highest bands were observed for Jonoob and Goharjo varieties with 4.8 and the lowest one for Reyhan 03 cultivar with 3.8 bands. The highest and the lowest polymorphic varieties were Goharjo with 81% and Fajr 30 with 54% bands, respectively. Based on Shannon Index, PIC and effective allele number, there was more genetic diversity among facultative varieties over spring varieties. There was no relationship between morphological and molecular clustering which impliesthat there is no linkage between used SSRs and studiedmorphological loci. Since SSRs are located in non-coding regions, lack of relationship between morphological and molecular clustering is not unexpected. آلل موثر, تنوع ژنتیکی, جو, مولفه‌های اصلی و نشانگرهای SSR. Barley, Effective allele, Genetic diversity, Principal component analysis and SSR markers. 46 59 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-51&slc_lang=fa&sid=1 احسان مجیرشیبانی 100319475328460011232 100319475328460011232 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران سیدعلی پیغمبری alipey@ut.ac.ir 100319475328460011233 100319475328460011233 Yes پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران بهمن یزدی صمدی 100319475328460011234 100319475328460011234 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران محمدرضا نقوی 100319475328460011235 100319475328460011235 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران کمال قدردان 100319475328460011236 100319475328460011236 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران