fa اثر میان‌مدت تناوب‌های زراعی بر عملکرد دانه ذرت (Zea mays L.) و گندم (Triticum aestivum L.) و ویژگی‌های خاک تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>اثر میان مدت تناوب زراعی بر عملکرد دانه گندم رقم شیراز و ذرت هیبرید سینگل کراس 704 و ویژگی&shy;های خاک در زمینی به مساحت 200 هکتار در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز در یک آزمایش پنج ساله (1389 تا 1394) در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل هشت نوع تناوب زراعی (1- آیش کامل (نکاشت)، 2- کشت مداوم ذرت-گندم، 3- تناوب گندم با یونجه، 4- تناوب ذرت با یونجه، 5، 6، 7 و 8- آیش در یک، دو، سه و چهار فصل از ده فصل رشد) بودند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه گندم (7706 کیلوگرم در هکتار) و علوفه تر ذرت (82140 کیلوگرم در هکتار) هنگامی به</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>دست آمد که یونجه در تناوب حضور داشت</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong> آیش نیز تاثیر مثبتی بر عملکرد هر دو گیاه داشت که برای گندم تا چهار و برای ذرت تا دو فصل آیش، اثر مثبت مشاهده</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>شد. کشت مداوم ذرت-گندم به دلیل سطح بالاتر شوری خاک و محتوای کمتر نیتروژن، فسفر، روی، آهن، مس و منگنز، نسبت به تناوب با یونجه یا نظام&shy;های بیشتر از دو فصل آیش، باعث کاهش معنی&shy;دار عملکرد گندم و ذرت در طول آزمایش شد. تناوب&shy;های گندم و ذرت با یونجه با بهبود محتوای نیتروژن، فسفر، آهن و منگنز خاک، با افزایش عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت همراه بود. محتوای عناصر کم&shy;مصرف خاک در نظام&shy;های همراه با آیش بالاتر بود و همین عامل می&shy;تواند دلیل افزایش و یا ثبات عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت در این تیمارها باشد. نتایج این آزمایش نشان داد که تناوب با یونجه یا آیش دو تا سه فصل برای ذرت و چهار فصل برای گندم، با بهبود حاصلخیزی</strong> <strong>خاک، بیشترین عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت را تولید کرد.</strong></p> <p>In a five years experiment, the effect of crop rotation was examined on yield and soil physico-chemical properties in 200 hectares land of College of Agriculture- during 2010-2015 growing seasons Shiraz University, Shiraz, Iran,. Eight rotation systems consisted of 1: complete fallow (no planting), 2: continuous maize-wheat, 3: wheat rotation with alfalfa, 4: maize rotation with alfalfa, 5, 6, 7 and 8: fallow in one, two, three and four of ten growing seasons during five years using randomized complete block design with four replications. Shiraz wheat cultivar and SC704 maize hybrid were used. Results showed that the highest wheat grain yield (7706 kg.ha^-1) and maize fresh forage (82100 kg.ha^-1) obtained when sown in rotation with alfalfa. Fallow had positive effect on yield of both crops, up to four seasons for wheat and up to two seasons for maize. Continuous maize-wheat with higher soil salinity and lower amount of nitrogen (N), phosphorous (P), zinc (Zn), iron (Fe), copper (Cu) and manganese (Mn) led to significant reduction in yield compared to rotations with alfalfa or fallow for more than two seasons. Wheat and maize in rotations with alfalfa had higher soil nitrogen, phosphorous, iron and manganese which were associated with greater wheat grain yield and maize fresh forage. Micronutrients were greater in fallow systems and this might led to greater and stable wheat grain yield and maize fresh forage yield. It was concluded that rotation with alfalfa or 2-3 seasons fallow for maize and 4 seasons for wheat improved soil chemical conditions, and consequently had higher economical yield of wheat and maize.</p> تناوب زراعی, شوری خاک, علوفه, عناصر کم‌مصرف و یونجه Alfalfa, Crop rotation, Forage, Micronutrient and Soil salinity 135 146 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-512&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Pirasteh-Anosheh هادی پیرسته انوشه h.pirasteh.a@gmail.com 100319475328460010822 100319475328460010822 Yes مرکز ملی تحقیقات شوری کشور Mohsen Edalat محسن عدالت h.pirasteh.a@gmail.com 100319475328460010823 100319475328460010823 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز Farhad Dehghany فرهاد دهقانی h.pirasteh.a@gmail.com 100319475328460010824 100319475328460010824 No مرکز ملی تحقیقات شوری کشور