fa انتقال‌پذیری و چندشکلی نشانگرهای ریزماهواره جو در ارزیابی روابط فیلوژنتیک جنس‌های تریتیکوم (Triticum) و هوردئوم (Hordeum) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p dir="RTL"><strong>جنس&shy;های تریتیکوم و هوردئوم، دو جنس&shy; از طایفه تریتیسه (</strong><strong><span dir="LTR">Triticeae</span></strong><strong>) با گونه&shy;های زراعی مهم می&shy;باشند. ارزیابی روابط فیلوژنتیک گونه&shy;های زراعی و خویشاوندان وحشی این جنس&shy;ها برای استفاده بهینه از آن&shy;ها در برنامه&shy;های اصلاحی ضروری است. در این آزمایش روابط فیلوژنتیک چهار گونه از جنس تریتیکوم و سه گونه از جنس هوردئوم با استفاده از 150 جفت آغازگر ریزماهواره جو مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در مجموع ۴۹ جفت آغازگر در هر دو جنس و ۱۹ جفت آغازگر فقط در جنس هوردئوم تکثیر شدند. از بین نشانگرهای تکثیر شده، ۲۱ نشانگر در گونه&shy;های جنس تریتیکوم چند شکل بودند که در مجموع ۵۹ آلل با دامنه آللی ۲ تا ۵ و میانگین 80/۲ آلل به ازای هر جایگاه، تکثیر شدند. در جنس هوردئوم نیز با استفاده ۴۳ نشانگر چندشکل، ۱۲۳ آلل با میانگین 02/3 آلل ودامنه تغییرات ۲ تا ۱۴ بدست آمد. در مجموع در گونه&shy;های دو جنس، با استفاده<br> از ۱۸ جفت آغازگر چندشکل، 9۱ آلل با دامنه تغییرات 2 تا 19 و میانگین ۰۵/۵ آلل به ازای هر جایگاه تکثیر شدند و تنوع ژنی از ۱۴/۰ تا ۸۵/۰ با میانگین ۵۹/۰ متغیر بود. بر اساس تجزیه خوشه&shy;ای با استفاده از الگوریتم </strong><strong><span dir="LTR">Neighbor-Joining</span></strong><strong> و ضریب فاصله </strong><strong><span dir="LTR">Kimura-2-Parameters</span></strong><strong>&nbsp; و نیز تجزیه به بردارهای اصلی براساس داده&shy;های ریزماهواره، گونه&shy;های مربوط به دو جنس کاملاً از یکدیگر تفکیک شدند. در خوشه جنس تریتیکوم، چهار گونه براساس سطح پلوئیدی در زیر خوشه&shy;های جداگانه گروه&shy;بندی شدند، به طوری&shy; که ارقام زراعی گندم نان کاملا از خویشاوندان وحشی آن تفکیک و گونه&shy;هایی با ژنوم </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong>&nbsp; نیز تقریباً در کنار هم واقع شدند. در گروه جنس هوردئوم نیز ارقام زراعی جو از سه خویشاوند وحشی آن تفکیک شدند. نتایج آزمایش حاضر نشان&shy;دهنده کارآیی نشانگرهای ریزماهواره جو در تجزیه روابط فیلوژنتیک جنس&shy;های تریتیکوم و هوردئوم بود. نشانگرهای مورد استفاده علاوه بر انتقال&shy;پذیری و چند شکلی قابل قبول در گونه&shy;های دو جنس یاد شده، آن&shy;ها را براساس ساختار ژنومی و روابط تکاملی تفکیک کردند. </strong></p> <p><em>Triticum </em>and <em>Hordeum</em> are two genera of Triticeae family with important cultivated species. Analysis of phylogenetic relationships of cultivated species and wild relatives of these genera is essential for their efficient use in breeding programs. In the present study, phylogenetic relationships of four <em>Triticum</em> and three <em>Hordeum</em> species were assessed using 150 barley microsatellite primer pairs. In total, 49 primer pairs amplified products in the both genera and 19 only in <em>Hordeum</em> species. Out of the 49 amplified markers, 21 were only polymorphic in <em>Triticum</em> species and in total, 59 alleles ranging from 2 to 5 with an average of 2.80 alleles per locus were amplified. In <em>Hordeum</em> genus using 43 polymorphic markers, 123 alleles with an average of 3.02 allele per locus and range of 2 to 14 were obtained. In two genera species, 18 polymorphic primer pairs amplified 91 alleles ranging from 2 to 19 with an average of 5.05 and gene diversity varied from 0.14 to 0.85 with a mean value of 0.59. Cluster analysis using Neighbor-Joining algorithm and Kimura-2-parameter distance coefficient and principal coordinate analysis separated the species of the two genera. In a cluster of <em>Triticum </em>genus, species were grouped based on their ploidy levels and bread wheat cultivars were separated from its wild relatives, and species with A genomes were grouped together. In <em>Hordeum</em> genus, cultivated barley was also separated from their wild relatives. Results of the present study show the efficiency of barley SSR markers in analysis of phylogenetic relationships of <em>Triticum</em> and <em>Hordeum</em> genera. In addition to reasonable transferability and polymorphism of the used markers in the species of both genera, they could also group the species based on their genomic constitution and evolutionary relationships.&nbsp;&nbsp;</p> انتقال‌پذیری, تنوع ژنتیکی, جو, گندم و نشانگرهای SSR Barley, Genetic diversity, SSR markers, Transferability and Wheat. 104 119 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-509&slc_lang=fa&sid=1 Khatereh Alipour خاطره علیپور mohammadi@tabrizu.ac.ir 100319475328460010829 100319475328460010829 No شدانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز Seyyed Abolghasem Mohammadi سید ابوالقاسم محمدی mohammadi@tabrizu.ac.ir 100319475328460010830 100319475328460010830 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز Mohammad Moghadam محمد مقدم mohammadi@tabrizu.ac.ir 100319475328460010831 100319475328460010831 No دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز Behzad Sadeghzadeh بهزاد صادق زاده mohammadi@tabrizu.ac.ir 100319475328460010832 100319475328460010832 No موسسه تحقیقات دیم کشور