fa اثر زمان کاشت بر ساختمان برگ پرچم و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های برنج در خوزستان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research این پژوهش به منظور بررسی اثر زمان کاشت بر ریخت شناسی برگ پرچم (تعداد روزنه‌ها در واحد سطح، سطح و قطر روزنه‌ها، سطح دستجات آوند‌ی بزرگ، کوچک، چوب و آبکش) در ژنوتیپ‌های برنج و در شرایط اقلیمی خوزستان به مدت یک سال (89-1388) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور - اهواز به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اصلی زمان کاشت در سه سطح (25 اسفند، 25 فروردین و 5 خرداد) و عامل فرعی شامل ژنوتیپ‌های برنج؛ گرده زنجان و سه رقم محلی هویزه، حمر و گرده رامهرمز (متحمل به گرما)، چهار ژنوتیپ خارجی (دلار، N22، CR547-1-2-3 و IR1567-228-3-3) و دو لاین 7 و 13 بودند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های حمر در زمان کاشت 5 خرداد و IR1567-228-3-3 در زمان کاشت 25 اسفند به ترتیب با 1366 و 786 تعداد دارای بیشترین و کمترین تعداد روزنه در واحد سطح (میلی‌متر مربع) بودند. بیشترین و کمترین قطر و سطح روزنه به ترتیب مربوط به ژنوتیپ N22 در زمان کاشت 5 خرداد (قطر3/30 میکرومتر و سطح 5/484 میکرومتر مربع) و ژنوتیپ گرده رامهرمز در زمان کاشت 25 فروردین (قطر6/13 میکرومتر و سطح 9/97 میکرومتر مربع) بود. بیشترین سطح دستجات آوندی بزرگ مربوط به لاین 13 در زمان کاشت دوم با 5/13484 میکرومتر مربع و کمترین سطح مربوط به ژنوتیپ دلار با 6/5267 میکرومتر مربع در زمان کاشت سوم بود. بیشترین و کمترین سطح دستجات آوندی کوچک نیز به ترتیب مربوط به ژنوتیپ هویزه در زمان کاشت 25 اسفند (5/2011 میکرومتر مربع) و ژنوتیپ دلار در زمان کاشت 25 فروردین (2/321 میکرومتر مربع) بود. بالاترین مقدار عملکرد دانه از ژنوتیپ IR1567-228-3-3 (7/2089 کیلوگرم در هکتار) در کشت زمستانه و از ژنوتیپ‌های هویزه (1/4898 کیلوگرم در هکتار) و حمر (4/4804 کیلوگرم در هکتار) در کشت بهاره بدست آمد. To study the effect of planting time on the flag leaf anatomy (stomata number, stomata diameter and surface, large and small vascular bundles surface, xylem, and phloem) of rice genotypes in Khuzestan climate a field experiment was conducted as split plot arrangements in randomized complete blocks design with three replications, in Shavoor agricultural research station 70 km north of Ahvaz, Iran, in 2010-2011. The main plots was planting time in three levels (15 March, 14 April and 26 May 2011) and the sub-plots comprised of rice genotypes Gerde Zanjan and 3 local genotypes namely Hoveizeh, Hamar, and Gerde Ramhormoz (tolerant to heat), 4 foreign genotyes (Dollar, N22, CR547-1-2-3 and IR1567-228-3-3) and two breeding lines No. 7 and 13. Results revealed that, for all the evaluated traits, there was a significant effect of planting time, genotype and the interaction of genotype × planting time. Hamar genotype in 26 May and IR1567-228-3-3 in 15 March had the highest and least numbers of stomata with averages of 1366 and 786, respectively. Maximum and minimum stomata diameter and surface were observed for genotype N22 in 26 May (diameter 30.3 μm and surface 484.5 μm²) and Gerde Ramhormoz in 14 April (diameter 13.6 μm and surface 97.7 μm²), respectively. The highest large vascular bundles surface was recorded for line No. 13 in second planting time with average of 1348.5 μm² and the lowest large vascular bundles surface belonged to Dollar with average of 5267.6 μm² in 26 May planting time. Maximum and minimum small vascular bundles surface belonged to Hoveizeh in 15 March with average of 2011.5 μm² and Dollar in 14 April with average of 321.2 μm², respectively. IR1567-228-3-3 (2089.7 kg.ha-1) in had the highest grain yield in 15 March and Hoveizeh (4898.1 kg.ha-1) in 14 April and Hamar genotypes (4804.4 kg.ha-1) in 26 May planting times had the highest grain yields. برنج, روزنه, ساختار و دستجات آوندی. Anatomy, Rice, Stomata and Vascular bundles 136 151 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-43&slc_lang=fa&sid=1 Kaveh Limochi کاوه لیموچی kavehlimochi@yahoo.com 100319475328460011199 100319475328460011199 Yes دانشجوی سابق کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول Seyyed Atalollah Siadat سید عطاءاله سیادت 100319475328460011200 100319475328460011200 No دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین Abdolali Gilani عبدالعلی گیلانی 100319475328460011201 100319475328460011201 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان