fa تجزیه دی آلل عملکرد دانه، تعداد ردیف دانه و تعداد دانه در ردیف بلال در دو رگ‌های ذرت زودرس تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>بمنظور تعیین قابلیت ترکیب عمومی و خصوصی نه لاین اینبرد برگزیده ذرت زودرس، از یک طرح تلاقی دی الل 9&times;9 در سال 1383 استفاده شد و 36 ترکیب حاصل از تلاقی یک طرفه 9 لاین مورد نظر در سال‌های 1384 و 1385 در سه مکان (کرج، مشهد و شیراز) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل عملکرد دانه، تعداد ردیف دانه و تعداد دانه در ردیف بلال بودند. نتایج نشان داد که برای کلیه صفات، واریانس ژنوتیپی معنی‌دار بود که امکان تجزیه ژنتیکی و برآورد پارامترهای ژنتیکی مربوط به تلاقی دی آلل را فراهم نمود. نتایج تجزیه دی آلل براساس روش چهار و مدل مخلوط B گریفینگ نشان داد که اثرات افزایشی و غیرافزایشی توأماً در کنترل صفات مورد اندازه‌گیری دخالت داشتند. میانگین درجه غالبیت ژن‌های کنترل کننده این صفات از غالبیت ناقص تا فوق غالبیت تغییر کرد. وراثت‌پذیر عمومی برای کلیه صفات نسبتاً بالا بود که نشان دهنده پایین بودن واریانس محیطی و همچنین اهمیت واریانس ژنتیکی در مقایسه با واریانس محیطی است. معنی‌دار بودن اثرات متقابل GCA x E و SCA x E نشان داد که رتبه بندی لاین‌های والدینی برای GCA و SCA در محیط‌های مختلف متفاوت بوده است.میزان وراثت‌پذیری خصوصی از 21 درصد برای عملکرد دانه تا 95 درصد برای تعداد ردیف دانه در بلال تفاوت داشت. مقدار ترکیب‌پذیری عمومی والدین برای صفات مطالعه شده متفاوت بود. هیبرید (P2 x P9) KE 75039 x K 1263/2-1 از ترکیب‌پذیری خصوصی نسبتا&quot; بالا و معنی‌دار برخوردار بود و ترکیب‌های (P4 x P7) K 1263/1 x KE 72012/12 ، (P4 x P8) K1263/1 x K2331 ، (P4 x P6) K 1263/1 x K 1271/6 و (P4 x P5) K 1263/1 x OH 43/1-42 در رتبه های بعدی قرار گرفتند. بر اساس نتایج این آزمایش، اگر هدف تولید هیبرید سینگل‌کراس با استفاده از این لاین‌ها باشد، بهترین ترکیب‌ها (P2 x P9) ، (P4 x P7)، (P4 x P8) ، (P5 x P9) بوده و اگر هدف تهیه واریته‌های ترکیبی باشد می‌توان از لاین‌های‌ P5، P2 وP4 استفاده نمود.</p> To determine the general (GA) and specific (SCA) combining abilities 36 hybrids developed in 9 &times; 9 diallel crossing design were grown and evaluated in three locations(Karaj, Isfahan and Mashhad) of Iran in 2004 and 2005. Grain yield, number of kernel rows per ear and number of kernels per row were measured and recorded. All crosses were made in 2003, based on Griffing&#39;s method 4, mixed model B. diallel hybrids were evaluated in randomized complete block design with three replications in each environment. Genotypic differences, among the hybrids, were significant for all of the traits, therefore, the genetic parameters related to the diallel method were estimated. The GCA and SCA were significant for all of the traits. The degree of dominance ranged from 0.24 for the number of kernel rows per ear to 4.07 for the grain yield. The values for broad-sense heritability were high (0.98 to 0.99) indicating that environmental variance was relatively low compared to genetic variance. As expected, the narrow- sense heritability for grain yield was very low (0.06).This was due to relatively higher non-additive variance compared to additive variance. Among the nine parental lines only two lines KE 75039 (P2) and OH 43/1-42 (P5) had high GCA for grain yield. Only one combination (P4&times;P9) showed high and significant SCA for grain yield, and four hybrids demonstrated relatively high SCA for grain yield. P4 produced suitable hybrid combinations with P5, P6, P7 and P8. The five best single-cross combinations to produce early maturity maize hybrids were (P2&times;P9), (P4&times;P7), (P4&times;P8), P4&times;P6) and (P4&times;P5).Parental lines P2, P5 and P4 can be used to develop synthetic varieties in early maturity maize breeding programs. ذرت زودرس, قابلیت ترکیب, لاین اینبرد و وراثت‌پذیری. Combining ability, Heritability, Inbred line and Early maturing maize 355 366 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-31&slc_lang=fa&sid=1 Zibandeh Dehghanpour زیبنده دهقانپور ziband_dehghanpour@yahoo.com 100319475328460011096 100319475328460011096 Yes مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر