fa اثر تراکم بوته و مقدار کود نیتروژن بر عملکرد و کیفیت علوفه تاج‌خروس زراعی (Amaranthus cruentus L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به ‌منظور ارزیابی صفات گیاهی، عملکرد و کیفیت علوفه گیاه تاج‌خروس زراعی (Amaranthus cruentus L.) در تیمارهای مقدار مصرف کود نیتروژن و تراکم بوته در واحد سطح، آزمایشی در سال زراعی 1391 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه تربیت مدرس در تهران انجام شد. در این تحقیق که به ‌صورت فاکتوریل بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت، کود نیتروژن در سه مقدار (60، 120 و 180 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) و سه تراکم (70000، 105000 و 140000 بوته در هکتار)، تیمارهای آزمایش را تشکیل دادند. صفات کیفیت علوفه پروتئین‌خام (CP)، کربوهیدرات‌های محلول در آب (WSC)، دیواره سلولی (NDF)، الیاف محلول در شوینده اسیدی (ADF)، خاکستر (ASH)، ماده خشک قابل هضم (DMD) و صفات مورفولوژیک در مرحله آغاز گلدهی اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که کود نیتروژن بر صفات مورفولوژیک، عملکرد و کیفیت علوفه اثر معنی‌داری داشت، ولی روی تعداد برگ و برخی صفات کیفی علوفه ( NDF وADF) اثر معنی‌داری نداشت. اثر تراکم بوته بر صفات کیفیت علوفه غیرمعنی‌دار، اما روی صفات مورفولوژیک معنی‌دار بود. بیشترین عملکرد علوفه تاج‌خروس (8776کیلوگرم در هکتار) از تیمار 180 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن و تراکم 140000 بوته در هکتار حاصل شد. همچنین بیشترین مقدار پروتئین‌خام، ماده خشک قابل هضم و خاکستر به ترتیب با 8/21، 4/54 و4/13 درصد در تیمار 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که واکنش عملکرد و کیفیت علوفه‌ تاج‌خروس به مقدار مصرف کود نیتروژن مثبت و خطی باشد. To study the effect of plant density and nitrogen rate on forage quantity and quality of cultivated amaranth (Amaranthus cruentus L.), a field experiment was conducted at Tarbiat Modares University, Iran, on 2012 growing season. Three nitrogen rate (60, 120 and 180 kg N. ha-1) and three plant density (70000, 105000 and 140000 plant. ha-1) were studied as factorial arrangement in randomized complete block design with three replications of. Sampling was performed for morphological characters in early flowering stage. Forage quality (crude protein, soluble carbohydrates, cell wall, acid detergent fiber (ADF) and digestible dry matter) were studied in flowering stage. Results showed that the effect of nitrogen fertilizer rate was significant on morphological traits, forage quantity and some quality traits, however, had no significant effect on some forage quality traits (NDF and ADF). The effect of plant density was not significant on forage quality traits but significantly influenced the morphological traits. The highest forage yield (8776 kg. ha-1) was obtained in plant density of 140000 plant.ha-1 with 180 kg N.ha-1. Also the highest crude protein (21.8%), digestible dry matter (54.4%) and total ash (13.4%) were obtained from 180 kg N.ha-1 treatment. Generally, response of forage quality and quantity of cultivated amaranth to nitrogen fertilizer was positive and linear. آرایش کاشت, پروتئین‌خام, تغذیه گیاه, رشد رویشی و زیست توده Biomass, Crude protein, Plant nutrition, Planting pattern and Vegetative growth. 35 45 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-476&slc_lang=fa&sid=1 Sajad Ansari Ardali سجاد انصاری اردلی 100319475328460010678 100319475328460010678 No Majid AghaAlikhani مجید آقاعلیخانی maghaalikhani@modares.ac.ir 100319475328460010679 100319475328460010679 Yes