fa ارزیابی عملکرد دانه و اجزای عملکرد هیبریدهای ذرت دانه‌ای در کشت دوگانه با گیاهان زراعی پاییزه در شرایط معتدل خرم‌آباد تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی اثر گیاهان مختلف پاییزه بر صفات مورفولوژیکی، عملکرد و اجزای عملکرد ذرت دانه‌ای هیبرید سینگل کراس 500، آزمایشی سه ساله در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، ایستگاه سراب چنگائی خرم آباد طی سال‌های 88-1385 انجام شد. این آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. ذرت دانه‌ای به صورت کشت تابستانه پس از برداشت پنج گیاه زراعی پاییزه گندم، جو، شبدر، یونجه یکساله و کلزا کشت شد. نتایج نشان داد که شبدر، کلزا و یونجه یکساله در مقایسه با گندم و جو، از طریق افزایش میزان نیتروژن و پتاسیم و کاهش نسبت کربن به نیتروژن خاک موجب بهبود رشد و عملکرد ذرت شدند. بیشترین عملکرد دانه ذرت پس از شبدر (7769 کیلوگرم در هکتار) به‌دلیل بالاترین شاخص برداشت (7/41 درصد) و اجزای عملکرد دانه شامل تعداد دانه در ردیف (9/37 عدد)، تعداد ردیف در بلال (8/17 ردیف) و وزن هزار دانه (9/287 گرم) حاصل شد و کمترین عملکرد دانه ذرت پس از جو (5809 کیلوگرم در هکتار) ناشی از کمترین شاخص برداشت (5/36 درصد) و همچنین تعداد دانه در ردیف (5/36 عدد)، تعداد ردیف در بلال (4/17 ردیف) و وزن هزار دانه (2/241 گرم) پائین بدست آمد که تفاوت معنی‌داری با عملکرد دانه ذرت پس از گندم (6359 کیلوگرم در هکتار) نداشت. در مجموع، نتایج حاکی از برتری تولید دانه ذرت در کشت تابستانه به ترتیب پس از شبدر، یونجه یکساله، کلزا، گندم و جو در منطقه مورد آزمایش بود.</p> To study the effect of various winter crops on the morphological traits, grain yield and yield components of maize hybrids in double cropping systems, an experiment was carried out in the research field of Sarab-e Changayin 2006-2009 in Khorramabad. Split-plot arrangement in randomized block design with four replications was used. The winter crops included wheat, barley, berseem clover, annual medic and canola were assigned to main plots, and after harvesting them three maize hybrid (SC500) were randomized and sown in sub plots in summer. Results showed that maize hybrids had higher yield when were grown following berseem clover, canola and annual medic. The highest maize grain yield of 7769 kg.ha-1 was achieved following berseem clover because of its greater yield components, high harvest index (41.7%), grain.row-1 (37.9), row.ear-1 (17.8) and 1000-grain weight (287.9 g). The lowest maize grain yield of 5809 kg.ha-1 was achieved following barley due to its low harvest index (36.5%), grain.row-1 (36.5), row.ear-1 (17.4) and 1000-grain weight (241.2 g) that had no significant differences with grain yield following wheat (6359 kg.ha-1). In general, maize grain yield as summer crop was higher following berseem clover, annual medic, canola, wheat and barley, respectively. ذرت دانه‌ای, شاخص برداشت, شبدر برسیم, صفات مورفولوژیک و یونجه یکساله. Annual medic, Berseem clover, Harvest index, Maize and Morphological traits 39 50 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-24&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Rafiee مسعود رفیعی rafieemasoud@yahoo.com 100319475328460011072 100319475328460011072 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان