fa ارزیابی تحمل خشکی انتهای فصل در نمونه‌های ارزن دم‌روباهی (Setaria italica) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی واکنش 13 نمونه ارزن دم‌روباهی به تنش خشکی در مراحل انتهایی رشد، دو آزمایش مجزا در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار درایستگاه تحقیقات کشاورزی بیرجند از سال زراعی 1384 به مدت دو سال اجرا گردید. در آزمایش اول آبیاری با آغاز گلدهی (10 درصد ظهور خوشه) قطع شده و در آزمایش دوم (شرایط بدون تنش) با دور هفت روز یک بار اجرا شد. صفات تعداد خوشه در واحد سطح، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و علوفه خشک اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی منجر به کاهش در کلیه صفات مورد بررسی شد و بیشترین درصد کاهش مربوط به عملکرد دانه بود. نمونه‌های 143-15 خراسان جنوبی و 24-15 یزد دارای بیشترین میانگین دو ساله عملکرد دانه (به ترتیب 1544 و 1468کیلوگرم در هکتار) و علوفه خشک (به ترتیب 3522 و 2653 کیلوگرم در هکتار) بودند. ارزیابی نمونه‌ها از نظر تحمل به خشکی با استفاده از شاخص‌های MP، TOL، SSI، GMP، STI و HARM و میزان همبستگی آن‌ها با عملکرد دانه و علوفه خشک در دو شرایط تنش و بدون تنش نشان داد که شاخص‌های HARM، GMP و STI، بهترین شاخص‌ها در تفکیک نمونه‌های متحمل به خشکی بودند. با استفاده از روش ترسیمی سه بعدی و وضعیت پراکنش نمونه‌ها در آن، نمونه‌های 143-15 و 131-15 خراسان جنوبی و 24-15 یزد به عنوان نمونه‌های پرمحصول و متحمل به تنش خشکی شناسایی شدند.</p> To evaluate the tolerance of 13 accessions of foxtail millet to terminal drought stress, two separate experiments were carried out at Agricultural Research Station of Birjand, Southern Khorasan, Iran, in 2005 and 2006, using randomized complete block design with three replications. In first experiment (stress condition) irrigation was stopped at the beginning of flowering stage (10% panicle emergence) and in second experiment (non-stress condition) the irrigation interval was seven days. Agronomic traits including panicle number.m-2, grain number.panicle-1, 1000 grain weight, grain yield and dry forage yield were measured. Results showed that drought stress reduced all measured traits and grain yield was affected the most. Accessions 15-143, from Southern Khorasan and, and 15-24, from Yazd, had higher grain yield (1544.8 and 1468.3 kg.ha-1, respectively) and dry forage yield (3522.3 and 2653 kg.ha-1, respectively). Evaluation of foxtail millet accessions for tolerance to terminal drought using MP, TOL, SSI, GMP, STI and HARM and their correlation with grain yield and dry forage yield in stress and non-stress conditions showed that HARM, GMP and STI were suitable indices for identifying drought tolerant accessions. Three dimensions graph study showed that accessions 15-143 and 15-131, from Southern Khorasan, and 15-24, from Yazd, had higher grain yield and were tolerant to terminal drought stress. ارزن دم‌روباهی, تنش خشکی, عملکرد دانه و نمونه. Accessions, Drought Stress, Grain Yield and Foxtail millet 25 38 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 Azita Nakhaei آزیتا نخعی nakheia@yahoo.com 100319475328460011073 100319475328460011073 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی Mohammadreza Abbasi محمدرضا عباسی 100319475328460011074 100319475328460011074 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی و خراسان جنوبی Elias Arazmjoo الیاس آرزمجو 100319475328460011075 100319475328460011075 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی Ali Azari NasrAbad علی آذری نصر آباد 100319475328460011076 100319475328460011076 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی و خراسان جنوبی