fa ارزیابی فنوتیپی و مولکولی عطر در ژنوتیپ‌های برنج ایرانی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>یکی از عوامل مهم تعیین‌کننده کیفیت دانه برنج، ویژگی عطر است. در این آزمایش صفت عطر در 29 رقم برنج ایرانی با استفاده از آزمون کیفی بر اساس بویایی پس از تاثیر هیدروکسید پتاسیم 7/1 درصد روی برگ و دانه و روش‌های مولکولی مبتنی بر نشانگرهای اختصاصی در سال 1390 در موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت مورد بررسی قرار گرفت. آزمون کیفی سنجش عطر، ارقام برنج را به دو گروه معطر و غیرعطری تقسیم نمود، به طوریکه 13 رقم عطری و 16 رقم غیرعطری تشخیص داده شدند. ارقام شاخص معطر شامل دمسیاه، علی‌کاظمی، فجر، بینام، هاشمی و ارقام شاخص غیرعطری شامل نعمت، خزر، ندا، سفیدرود و دشت بودند. نتایج ارزیابی مولکولی بر اساس نشانگر SSR4463-L413 و نشانگر تکثیر اختصاصی آلل (ASA) نشان داد که نشانگر SSR4463-L413 در ارقام معطر و غیرعطری چند شکل بود و از ارقام برنج مورد ارزیابی 13 رقم معطر و سایر ارقام غیرعطری تشخیص داده شدند که این موضوع با نتایج سنجش کیفی عطر مطابقت داشت. بر اساس نتایج نشانگر ASA نیز 13 رقم معطر و سایر ارقام غیرعطری شناسایی شدند. نتایج این تحقیق نشان داد که نشانگر SSR4463-L413 با دقت بالایی می‌تواند ارقام برنج معطر و غیرعطری ایرانی را متمایز نماید و بنابراین می‌تواند از آن به عنوان یک نشانگر کارآمد برای ارزیابی و غربالگری سریع ژنوتیپ‌ها در جمعیت مورد استفاده قرار گیرد. نتایج همچنین نشان داد که نشانگرASA علاوه بر توانایی در پیش‌بینی ارقام معطر و غیرعطری هموزیگوت می‌تواند ارقام غیرعطری هتروزیگوت برنج را نیز شناسایی کند، بنابراین می‌تواند در جمعیت‌های در حال تفرق برای صفت عطر به عنوان یک نشانگر همبارز توصیه شود.</p> One of the important factors determining the rice grain quality is fragrance. In this experiment, 29 Iranian rice cultivars were analyzed for aroma using qualitative test, 1.7% KOH sensory test on leaves and grains and molecular methods based on specific markers at Rice Research Institute of Iran, Rasht, Iran in 2011. Qualitative fragrance test divided rice varieties into two fragrant and non-fragrant categories 13 fragrant and 16 non-fragrance cultivars were identified. Superior fragrant cultivars were Domsiah, Alikazemi, Binam, Fajr and Hashemi and the most non-fragrant cultivars identified as Nemat, Khazar, Neda, Sepidroud and Dasht. Molecular evaluation results based on SSR4463-L413 and allele specific amplification (ASA) markers indicated that SSR4463-L413 marker was polymorphic in fragrant and non- fragrant cultivars. SSR4463-L413 marker also identified 13 fragrant and the others as non-fragrant cultivars. This finding was similar to qualitative test of aroma. ASA marker also identified 13 cultivars fragrant and the others as non-fragrant. Results of this study indicated that SSR4463-L413 marker can discriminate aromatic and non-aromatic Iranian rice cultivars with high resolution, therefore, it can be used as an efficient marker for evaluating and fast screening of genotypes in the rice segregating population. Also, the results indicated that ASA marker, in addition to ability in predicting homozygous aromatic and non-aromatic cultivars, it could identify heterozygous non-aromatic individual rice plants therefore, it can be suggested as a co-dominant marker for selection in rice segregating population for aroma. 2-استیل-1-پیرولین, آلل اختصاصی, بتائین آلدهید دهیدروژناز, برنج و نشانگر اختصاصی. 2-acetyl-1-pyrroline, Betaine aldehyde dehydrogenase, Rice, Specific Allele and Specific marker. 12 24 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-22&slc_lang=fa&sid=1 Nooshafrin Karami نوش آفرین کرمی 100319475328460011077 100319475328460011077 No دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه کیلان Ali Aalami علی اعلمی ali_aalami@yahoo.com 100319475328460011078 100319475328460011078 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Habibollah Samizadeh حبیب اله سمیع زاده لاهیجی 100319475328460011079 100319475328460011079 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان Mehrzad Alahgholipour مهرزاد قلی پور 100319475328460011080 100319475328460011080 No مؤسسه تحقیقات برنج کشور Babak Rabiei بابک ربیعی 100319475328460011081 100319475328460011081 No دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان