fa تنوع ژنتیکی، قابلیت توارث و ضرایب همبستگی ژنوتیپی و فنوتیپی عملکرد دانه، اجزاء آن و برخی صفات مورفو ـ فیزیولوژیک در گندم نان (Triticum aestivum L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research ایــن پــژوهش در سال زراعـی77-1376 در دو مزرعه در باجگاه و کوشکک استان فارس انجام گرفت. در هر مزرعه 25 ژنوتیپ گندم در قالب طــرح بلــوک‌های کامل تصادفی کشت شد و مورد ارزیابی قرار گرفت. صفات مختلف ظاهری وفیزیولوژیکی در پنج مرحله نمــونه‌برداری انــدازه‌‌گیری شد. نمونه‌‌برداری‌ها در مراحل پنجه زنی(S1)، رشد طولی ساقه(S2)، ظهور سنبله وگلدهی (S3)، خمیری شدن دانه(S4) و رسیـدن کامل دانه(S5) انجام شد. پس از انجام تجزیه واریانس ، صفاتی که دارای اثر معنی‌داری بودند از نظر همبستگی ژنوتیپی با عملکرد دانه، وراثت پذیری، ضریب تغییرات ژنوتیپی، ضریب تغییرات فنوتیپی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بالاترین وراثت‌‌پذیری مربوط به صفت تعداد سنبلچه در سنبله اصلی (14/80%=h2) و کمترین وراثت پذیری مربوط به صفت نسبت وزنی سنبله به ساقه اصلی در S3 ( 05/1%=h2) بود. وراثت‌‌پذیری عملکرد دانه 54/21% برآورد گردید. اکثر صفات اندازه‌‌گیــری شــده دارای ضریب تغییرات ژنوتیپی قابل ملاحظه‌ای بودند. عملکرد دانه با نسبت وزنی سنبله به ساقه اصلی در S5، تعداد دانه در سنبله اصلـی، تعـداد سنبلچه در سنبله اصلی، نسبت وزنی سنبله به ساقه فرعی در S5، تعدا دانه در سنبله فرعی، تعداد سنبلچه در سنبله فـرعی، تعداد سنبله در متر مربع، شاخص برداشت، تعداد کل پنجه در بوته، قطر ساقه (میانگره اول)، قطر ساقه (میانگره دوم)، وزن واحد طول ساقه، طول سنبله با ریشک، میزان جذب خالص در نمونه‌برداری سوم (NAR3 ) دوام سطح برگ در نمونه‌برداری سوم (LAD3) و دوام سطح برگ در نمونه‌برداری چهارم (LAD4 ) همبستگی ژنوتیپی مثبت و معنی‌دار، و با صفات وزن صد دانه، ارتفاع بوته، درصد پنجه‌‌های نابارور، طول سنبله بدون ریشک، سرعت رشد محصول در نمونه‌برداری دوم (CGR2)، میزان جذب خالص در نمونه‌بـرداری دوم ( (NAR2و سرعت رشد نسبی در نمونه‌برداری دوم ((RGR2، همبستگی منفی و معنی‌داری داشت. در این آزمایش مهم‌ترین صفات افزایش دهنده عملکرد، تعداد دانه در سنبله اصلی و فرعی، تعداد سنبلچه در سنبله، قطر ساقه و وزن واحد طـول ساقه تشخیص داده شد. همین طور مشخص شد که کاهش در ارتفاع بوته و درصد پنجه‌های نابارور راه‌کاری مؤثر در کاهش افـت عملکـرد است. از بین شاخص‌های فیزیولوژیک نیز شاخص‌های، NAR3، LAD3 و LAD4 شاخص‌های مؤثری در افزایش عملکرد دانه بودند. In this study a field experiment was conducted in 1997-98 at two locations (Kooshkak and Bajgah). Twenty five bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes were studied in a randomized complete block design with replications in each location. Agronomic and physiological traits were measured in five developmental stages [tillering (S1), stem elongation (S2), spike emergence (S3), dough stage (S4) and maturity (S5)]. The significant traits were distinguished and their genotypic correlation coefficient with grain yield, heritability, genotypic and phenotypic coefficient of variation were determined. Number of spikelet per main spike and spike to main stem dry weight ratio ( at S3) had the highest (h2= 80.14%) and the lowest (h2=1.05%) heritability, respectively. The heritability of grain yield was estimated 21.54%. Most of the measured traits had significant genotypic coefficient of variation. Grain yield had significantly positive genotypic correlation coefficient, with spike to stem dry weight ratio of main stem at S5, number of grains per main spike, number of spikelet per main spike, spike to stem dry weight ratio of tillers at S5, number of kernels per tiller, number of spikelet per tiller, number of spike per square meter, harvest index, number of tiller per plant, stem diameter (1st. internode), stem diameter (2nd internode), culm density, spike length, including awns net assimilation rate at third sampling (NAR3 ), leaf area duration at third sampling (LAD3) and leaf area duration at fourth sampling (LAD4) and had significantly negative correlation, with 100 grain weight, plant height, percentage of infertile tillers, spike length, without awns crop growth rate at second sampling (CGR2), net assimilation rate at second sampling (NAR2), and relative growth rate at second sampling RGR2. Overall, increasing grain yield through indirect selection, is effective. In this experiment the most important traits for increasing grain yield were number of grains per main and tiller stems, number of spikelet per spike, stem diameter and culum density. It was also determined that decreasing in plant height and percentage of infertile tillers could be suitable for improuing grain yield. Among physiological indices, NAR3, LAD3 and LAD4 were the most effective criteria for increasing grain yield. گندم, عملکرد دانه, صفات مورفولوژیک, شاخص‌های فیزیولوژیک, ضرایب همبستگی ژنوتیپی, وراثت‌پذیری. Wheat, Grain yield, Morphological traits, Physiological indices, Genotypic correlation coefficient, Heritability. 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-359&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Siahpoosh محمدرضا سیاهپوش 100319475328460011508 100319475328460011508 Yes Yahya Emam یحیی امام 100319475328460011509 100319475328460011509 No Abbas Saidi عباس سعیدی 100319475328460011510 100319475328460011510 No