fa عمل ژن برای بعضی صفات کمّی در تلاقی گندم سرداری با لاین 14 تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research افزایش عملکرد مهم‌ترین هدف بهنژادگران در برنامه‌های اصلاحی می‌باشد. از آن جا که عملکرد صفت پیچیده‌ای است که اجزای کمی بسیاری را در بر می‌گیرد و دارای وراثت پلی‌ژنیک است مطالعه و بهبود اجزای مرتبط با عملکرد نیز باعث ارتقای مقدار محصول خواهد شد. هدف از این بررسی مطالعه نحوه توارث صفات کمّی در گندم نان با استفاده از تجزیه میانگین نسل‏ها بود. رقم سرداری و لاین 14 با ویژگی‌های متفاوت با یکدیگر تلاقی داده شدند و نتاج F1 جهت تولید نسل F2 خودبارور شدند و هم‌چنین به منظور تولید نتاج بک‌کراس با هر یک از والدین تلاقی داده شدند. تمام نسل‌ها شامل F1 ،F2 ،BC1 ، BC2 و والدین در یک طرح آزمایشی در کرج در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردیدند. تجزیه میانگین نسل‌ها با استفاده از آزمون مقیاس مشترک که هم‌زمان تمام نسل‌ها را مورد آزمون قرار می‏دهد انجام شد. میانگین مربعات نسل‌ها برای تمامی صفات شامل وزن سنبله، ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه، طول ریشک، طول سنبله، وضعیت ریشک، تراکم سنبلچه، رنگ دانه و تعداد پنجه معنی‌دار بود. حداقل تعداد ژن کنترل کننده این صفات به ترتیب 2، 2،2 ، 2، 5، 1، 2، 4، 2، 2، 2 و 1، برآورد گردید. متوسط وراثت پذیری عمومی و خصوصی برای تمامی صفات به ترتیب 62 و 33 درصد بود. میانگین و تمام اثر ژن‌ها شامل افزایشی، غالبیت، اثر اپیستازی افزایشی× افزایشی، افزایشی × غالبیت و غالبیت × غالبیت برای صفات مورد بررسی مشاهده شد. برای صفات طول ریشک وتعداد پنجه اثر افزایشی و غالبیت و برای دیگر صفات به استثنای وضعیت ریشک و رنگ گلوم انواع اپیستازی مخصوصا اثر افزایشی × غالبیت و غالبیت × غالبیت مهم‌ترین عوامل کنترل توارث شناخته شد. برای صفات وزن سنبله، طول سنبله، وزن دانه در سنبله، طول ریشک، ارتفاع بوته، تراکم سنبلچه، رنگ دانه و پوشیدگی دانه اثر افزایشی مهم‌تر از اثر غالبیت و برای صفت تعداد دانه در سنبله اثر غالبیت مهم‌تر از اثر افزایشی شناخته شد. Increasing of yield is the most important objective of plant breeders in breeding programs. However, yield is a complex trait and includes several quantitative components. Its inheritance is polygenic, hence studying and improving the associated components to yield would promote yield. The objective of this study was to study the inheritance of quantitative traits in bread wheat using generations mean analysis (GMA). Sardari cultivar and inbred line 14, with different characteristics were crossed to develop the F1 generation. The F1 plants were selfed and backcrossed to both parents to produce F2 and backcross generations, respectively. All generations (F1, F2, BC1 and BC2) along with relevant parents were planted in field experimental station, Faculty of agricultural Tehran University, using a randomized complete block design (RCBD) with three replications. Generation mean analysis was performed using scaling test which asseses all generations simultaneously. The generations mean squares of the following traits: spike weight, plant height, number of kernel per spike, kernel weight per spike, 1000-kernel weight, awn length, spike length, awn status, spikelet compactness, kernel color, and number of tillers, were significant. The minimum number of genes controlling these traits, were 2, 2, 2, 2, 5, 1, 2, 4, 2, 2, 2 and 1, respectively. The average of broadsense and narrowsense heritabilities were 62% and 33%, respectively. Gene effects including mean, additive, dominance, epistasis effects as well as additive × additive, additive × dominance and dominance × dominance were observed for all traits. For awn length and number of tillers, additive and dominance effects and for other traits except awn status and glume color, the epistasis effects (specially additive × dominance and dominance × dominance) were determined as the most important effects in controlling the heritability of these traits. For spike weight, spike length, kernel weight per spike, awn length, plant height, spikelet compactness, and kernel color additive effect was more important than dominant effect. However, for number of kernel per spike dominant effect was more important than additive effect. تجزیه میانگین نسل‌ها, گندم نان, اثر ژن, تعداد ژن, وراثت پذیری. Generations mean analysis, Bread wheat, Gene effects, Number of gene, Heritability 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-335&slc_lang=fa&sid=1 khodadad Mostafavi خداداد مصطفوی 100319475328460011890 100319475328460011890 Yes Abdolle Hadi Hosseinzadeh عبدالهادی حسین زاده 100319475328460011891 100319475328460011891 No Hassan Zeinali Khanghah حسن زینالی خانقاه 100319475328460011892 100319475328460011892 No