fa پایداری عملکرد دانه در ژنوتیپ‌های بهاره کلزا* تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور دستیابی به ژنوتیپ‌های پرمحصول و سازگار با شرایط متفاوت اقلیمی، تعداد 22 ژنوتیپ بهاره کلزا به همراه ژنوتیپ شاهد ساری گل (Sarigol) جمعاً 23 ژنوتیپ در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار به مدت دو سال (81- 1379) در چهار منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه واریانس ساده عملکرد دانه حاکی از تفاوت‌های ژنتیکی بین ژنوتیپ‌ها از لحاظ توان تولید محصول بود. در تجزیه واریانس مرکب برای عملکرد دانه (بر مبنای 8 محیط) اثر مکان‌ها و سال‌ها معنی‌دار نبود، ولی اثر متقابل سال × مکان بسیار معنی‌دار بود. بین ژنوتیپ‌ها نیز تفاوت‌های معنی‌داری مشاهده شد. در حالی که میانگین مربعات اثر متقابل ژنوتیپ × مکان و ژنوتیپ × سال غیر معنی‌دار اما میانگین مربعات اثر متقابل ژنوتیپ × مکان × سال بسیارمعنی‌دار شد. مطابق روش ابرهارت و راسل، ژنوتیپ شماره 21 (هیبریدHyola401 ) با بالاترین عملکرد ( به مقدار 4085 کیلوگرم در هکتار)، ضریب رگرسیون خطی معادل یک و انحراف از خط رگرسیون غیر معنی‌دار به عنوان پایدارترین ژنوتیپ مشخص گردید. ژنوتیپ‌های شماره 2 (S-2) و شماره 20 Hyola308)) به ترتیب با عملکرد 3624 و 3600 کیلوگرم در هکتار نیزاز لحاظ عملکرد دانه با ژنوتیپ شماره 21 Hyola401)) تفاوت معنی‌داری نداشته و از سازگاری عمومی و پایداری متوسطی برخوردار بودند. بر اساس ضریب تغییرات (CVi) ، ژنوتیپ شماره 3 (Cyclone) جزء سه ژنوتیپ پایدار بعد از ژنوتیپ‌ها Hyola401 و S-2 بود، به طوری که ضریب تبیین این ژنوتیپ‌ها نیز بسیار معنی‌دار بود. نهایتاً براساس روش گزینش هم‌زمان برای عملکرد و پایداری، ژنوتیپ‌های پرمحصول شماره 21 (Hyola401) ، شماره2(S-2) و شماره 20 Hyola308)) جزء ژنوتیپ‌های مناسب تشخیص داده شدند. The present study was conducted to determine high yielding rapeseed cultivars adapted to different agro-climatic conditions. The 22 spring type rapeseed genotypes as well as a check cultivaer (Sarigol) were evaluated in a randomized complete block design with four replications in four locations for two cropping seasens (2000-02). Simple ANOVA of yield showed significant differences among the genotypes. In combined analysis of variance (based on 8 environments), the effects of locations and years were not-significant, but interaction effect of year x location was highly significant. Differences among genotypes were also significant, while the mean squares of genotype location and genotype * year interactions were not significant , however the mean squares of genotype * year * location interactions were significant. According to the Eberhart and Russell’s, mether genotype No. 21 (Hybrid Hyola401) with highest yield , coefficient of regression equal to unity and non- significant deviation from regression was the most stable genotype. Differences in grain yield of genotypes No.2 (S-2), No. 20 (Hyola308) and No. 21 (Hyola401) were not significant, Therefore recognized as genotypes with average stability. Based on coefficient of variation (CVi), genotype no.3 (Cyclone) was one of the three stable genotypes followeing to Hyola 401 and S-2, coefficient of determination (R2) of these genotypes were highly significant . Finally, based on simultaneous selection for yield and stability, the high yielding genotypes No. 21 (Hyola401), No. 2 ( S-2) and No. 20 (Hyola308) could be recominended Roz target enivaronments. کلزای بهاره, ژنوتیپ × محیط, عملکرد دانه, پارامتر‌های پایداری. Spring rapeseed, Genotype x environment , Seed yield ,Stability parameters 0 0 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-325&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Amiri Oghan حسن امیری اوغان 100319475328460011959 100319475328460011959 Yes Mohammad Hossein Alemzadeh- Khoomaram محمد حسین ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮﻣﺮﺍﻡ 100319475328460011960 100319475328460011960 No Farzad Javidfar فرزاد ﺟﺎﻭﻳﺪﻓر 100319475328460011961 100319475328460011961 No