fa ارزیابی عمکرد دانه و کیفیت سیاهدانه (Nigella sativa L.) در کشت مخلوط با نخود (Cicer arietinum L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>تولید ارگانیک گیاهان دارویی تضمین کننده سلامت و ایمنی محصولات و داروهای تولید شده از آنها می باشد. در این راستا، به منظور ارزیابی عمکرد دانه و کیفیت سیاهدانه در کشت مخلوط با نخود در شرایط ارگانیک، آزمایشی در سال زراعی 1392- 1391 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه‌ای در استان آذربایجان غربی- شهرستان نقده به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایشی شامل نسبت‌های کاشت 100:0، 25: 75، 50:50، 75: 25 و 0:100 (نخود و سیاهدانه) به روش جایگزینی بودند. نتایج نشان داد که نسبت‌های مختلف کاشت اثر معنی‌داری بر صفات مورد مطالعه دو گیاه نخود (به جز ارتفاع بوته و تعداد دانه در غلاف) و سیاهدانه (به جز میزان اسانس) داشتند. در گیاه نخود تعداد غلاف در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد زیستی و عملکرد دانه در کشت خالص بیشتر از سایر تیمارها به دست آمد، اما بالاترین میزان پروتئین دانه (8/24 درصد) در نسبت کشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه مشاهده شد. نتایج در مورد گیاه سیاهدانه نشان داد که بیشترین تعداد برگه در بوته، تعداد دانه در برگه، عملکرد زیستی، عملکرد دانه و عملکرد اسانس از کشت خالص و بالاترین ارتفاع بوته و وزن هزار دانه از نسبت کاشت 75 درصد نخود + 25 درصد سیاهدانه حاصل شد. در میزان اسانس بین تیمارها اختلاف معنی‌دار مشاهده نشد. بالاترین میزان LER (45/1) در نسبت کاشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه به دست آمد که نشان دهنده 45 درصد افزایش سودمندی زراعی نسبت به کشت خالص دو گونه است. با توجه به عملکرد و نسبت برابری زمین محاسبه شده به نظر می‌رسد که نسبت کاشت 25 درصد نخود + 75 درصد سیاهدانه می‌‌تواند در افزایش درآمد اقتصادی و بهره‌وری استفاده از زمین ‌های کشاورزی به طور قابل ملاحظه‌ای موثر باشد.</p> Organic production ensures the safety and security of medicinal plants products and drugs. To evaluate grain yield and quality of black cumin (Nigella sativa L.) in intercropping with chickpea (Cicer arietinum L.) under organic farming condition, a field experiment was conducted using randomized complete block design with three replications on a filed located in Naghedeh,West Azerbaijan province, Iran, in 2012-2013. The planting ratios were 0:100, 25:75, 50:50, 75:25 and 100:0 (chickpea: black cumin) using replacement method. Results showed that different planting ratios had significant effect on studied traits in chickpea (except plant height and number of grain.pod-1) and black cumin (except essential oil content). In chickpea, the highest pod.plant-1, 1000 grain weight, biological and grain yield were obtained in sole cropping, however, the highest protein content (24.8%) was achieved in planting ratio of 25:75 (chickpea: black cumin). Results showed that in black cumin the highest follicule.plant-1, grain.follicule-1, biological yield, grain yield and essential oil yield were obtained in sole cropping, however, the tallest plant height and the most heavy1000 grain weight were obtained in planting ratio of 75:25 (chickpea: black cumin). There was no significant difference between treatments in essential oil content. The highest LER values (1.45) were obtained in planting ratio of 25:75 (chickpea: black cumin). This means that grain yield in intercropping improved by 45% as compared with sole cropping. According to the grain yield and LER, it seems that 75% black cumin + 25% chickpea was suitable for increasing the income of farmers and land use efficiency. اسانس, پروتئین دانه, سیاهدانه, کشاورزی پایدار و کشت مخلوط. Black cumin, Essential oil, Intercropping, Protein of grain and Sustainable agriculture 236 249 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-13&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeil Gholinezhad اسماعیل قلی نژاد 100319475328460011044 100319475328460011044 No دانشگاه پیام نور تهران Esmaeil Rezaei- Chiyaneh اسماعیل رضائی چیانه Ismaeil.rezaei@gmail.com 100319475328460011045 100319475328460011045 Yes مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب