fa اثر تاریخ کاشت و شیوه کاشت مستقیم و نشایی بر خصوصیات زراعی و عملکرد دانه کلزا در شرایط اهواز تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research کشت مستقیم کلزا بعد از محصولات تابستانه به واسطه سبز شدن غیریکنواخت نتیجه مطلوبی ندارد. این طرح با هدف مقایسه کشت مستقیم و نشایی کلزا هیبرید هایولا308 طی دو سال زراعی 82-1381 و 83-1382 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجراء گردید. پنج تاریخ کاشت 20/8 ، 30/8 ، 10/9 ، 20/9 و 30/9 در کرت‌های افقی و دو روش کاشت مستقیم و نشایی، در کرت‌های عمودی طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی به روش استریپ پلات مقایسه گردید. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که 40 روز تأخیر در کاشت، فاصله بین اولین و آخرین تاریخ کاشت، موجب شد که متوسط فاصله زمانی کاشت تا جوانه‌زنی یا بازیافت نشاء‌ها 5/3 روز افزایش، طول دوره گلدهی و رسیدگی 4/11 و 0/33 روز، تعداد خورجین در بوته و تعداد دانه در خورجین 9/35 و 7/2 عدد، عملکرد دانه و روغن 8/1762 و 4/938 کیلوگرم در هکتار کاهش یافت. کشت نشایی 9/1 روز طول دوره گلدهی، 2/57 عدد تعداد خورجین در بوته و 4/1 عدد تعداد دانه در خورجین، 0/492 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه و 6/162 کیلوگرم عملکرد روغن در هکتار را افزایش داد. اثرات متقابل تاریخ کاشت و روش کاشت نشان داد که اختلاف بین صفات ذکر شده در دو روش کاشت مستقیم و نشایی به خصوص در کشت‌های دیرهنگام بیشتر است. متوسط دو سال عملکرد دانه و روغن در کلیه تاریخ‌های کاشت در کشت مستقیم معادل 0/2329 و 7/808 کیلوگرم در هکتار و در کشت نشایی به ترتیب معادل 9/2817 و 7/984 کیلوگرم در هکتار بود. در مجموع، کشت مستقیم کلزا در دامنه 20 آبان لغایت 10 آذر قابل توصیه است و در صورت ضرورت و از بین رفتن بخش‌هایی از مزرعه بر اثر عوامل غیرقابل پیش‌بینی اگر از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد، کشت نشایی کلزا در دامنه 10 آذر لغایت 30 آذر در منطقه جنوب خوزستان توصیه می‌گردد. همچنین کشت نشایی کلزا برای ترمیم نقاط آسیب دیده مزرعه نیز کاربرد دارد. Direct seeding of canola after summer crops has not proved to be suitable, because of low establishment. This experiment was carried out in order to compare of direct seeding and transplanting methods of canola hybrid Hayola 308 in Khuzestan agricultral research center during 2002 and 2003 cropping cycles. A strip plot arrangement in randomized complete block design was used, with 5 planting dates (Oct, 10 and 20, Nov.1, 10and 20) as horizontal plots and two direct seeding and transplanting methods as vertical plots. Means comparision showed that 40 days delay in sowing date lead to increasing of 3.5 days of sowing to germination interval and 11.4 and 33.0 days in flowering and maturity respectively. It also decreaed pods per plants by 35.9, grains per pods by 2.7, grain yield to 1762.5 kg/ha and oil yield to 938 kg/ha. The transplanting method increased duration to flowering by 1.9 days, pods per plant 57.2 and grains per pod by 1.4, grain yield by 492 kg/ha and oil yield by 162.6 kg/ha. The interaction between sowing dates and planting methods showed that there are significant differences interactions between direct seeding and transplanting methods specially in late sowing dates. Considering economic yield, planting date of canola is recommended from Oct.10 to Nov. 1. Using transplanting method Nov. 10 until Nov. 20 would be suitable. In addition, transplanting method of canola is recommended for recovering the no or low established patches in the field. کلزا, تاریخ کاشت, روش کاشت, کاشت نشایی, کاشت مستقیم. Canola, sowing dates, plantin methods, transplanting, direct seeding 324 336 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-290&slc_lang=fa&sid=1 AbdolAmir Rahnama عبدالامیر راهنما 100319475328460012273 100319475328460012273 Yes Abdolmahdi Bakhshandeh عبدالمهدی بخشنده 100319475328460012274 100319475328460012274 No