fa ارزیابی تحمل به تنش‌ خشکی در ژنوتیپ‌های امیدبخش گندم دوروم دیم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور ارزیابی اثرات تنش خشکی بر ژنوتیپ‌های امیدبخش گندم دوروم دیم، این آزمایش طی دو سال زراعی (1382-1380) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه انجام شد. مواد آزمایشی شامل هفت ژنوتیپ پیشرفته گندم دوروم به همراه یک رقم شاهد دوروم (زردک) و سه ژنوتیپ گندم نان (یک ژنوتیپ بومی، آذر2 و سرداری) بود (جمعاً یازده ژنوتیپ). آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار و در دو شرایط آبی و دیم انجام گردید. برای ارزیابی واکنش ژنوتیپ‌ها نسبت به تنش از شاخص‌های حساسیت به تنش (SSI)، تحمل (TOL)، بهره‌وری متوسط (MP)، تحمل به تنش (STI) و میانگین هندسی بهره‌وری (GMP) استفاده گردید. نتایج بررسی نشان داد که در شرایط دیم، سال و اثر متقابل سال * ژنوتیپ بر عملکرد دانه اثرات بسیار معنی‌داری (P  0.01 ) دارد. در شرایط آبی نیز، اثرات ساده سال و ژنوتیپ بر عملکرد دانه از نظر آماری بسیار معنی‌دار بود. ژنوتیپ‌های گندم نان از نظر تحمل به تنش وضعیت مطلوبتری نسبت به ژنوتیپ‌های دوروم داشتند. در بین ژنوتیپ‌های گندم دوروم لاین شماره 4 61-130/414-44//377-2/4/Df21-72//61-130/Uvy/3/128-13ya05509-1A-9A-2A-3A-OA-OAp)) دارای تحمل بالاتری نسبت به بقیه بود. در بین شاخص‌های مورد مطالعه MP، GMPو STI با عملکرد دانه در محیط تنش‌زا و عادی همبستگی مثبت و بالایی داشتند و به عنوان مناسب‌ترین شاخص‌ها برای تفکیک و شناسایی ژنوتیپ‌های حساس و مقاوم توصیه می‌شوند. To evaluate drought to lorance in promising dryland durum wheat genotypes, this study was carried out during two cropping seasons (2001-2003) in Maragheh Agricultural Research Station. Experimental materials included: seven promising durum wheat genotypes, one check (Zardak) and three bread wheat genotypes (one landrace, Azar-2 and Sardari). The experiment was conducted using RCBD with four replications under dryland and irrigated conditions. Quantitative criteria for stress resistance As: stress susceptibility index (SSI), tolerance index (TOL), mean productivity (MP), stress tolerance index (STI), and geometric mean productivity (GMP) were used for evaluation genotypes response to stresse. Results showed that in dryland condition effects of year and year genotype were highly significant (P0.01) on grain yield. In irrigated condition the main effects of year and genotypes were highly significant on grain yield. In comparison of the durum wheat genotypes with bread wheats the former had good tolerance under stresse condition and genotype no.4 (61-130/414-44//377-2/4/Df21-72//61-130/Uvy/3/128-13ya05509-1A-9A-2A-3A-OA-OAp) had the highest tolerance among the durum wheats.Among the criteria MP,GMP and STI had positively and highly significant correlation with grain yield under stress and non-stress conditions. Those criteriare recommended for screening of susceptible and resistant durum wheat genotypes for drought stren. گندم دوروم, شاخص‌های تحمل, منطقه سردسیر دیم. Durum wheat, Tolerance criteria, Cold dryland region 30 45 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-282&slc_lang=fa&sid=1 Davoud Sadegh-Zadeh-Ahari داود صادق زاده اهری 100319475328460012472 100319475328460012472 Yes