fa ارزیابی کشت مخلوط سویا (Glycine max) و سورگوم‌ (Sorghum bicolor) با استفاده‌ از مدل‌ عکس‌ عملکرد تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research این بررسی به منظور برآورد کمّی‌ ضرایب‌ تداخل‌ برون‌گونه‌ای‌ و درون‌گونه‌ای‌ و نیز ارزیابی‌ اثرات‌ تراکم‌ سورگوم‌ بر روی‌ عملکرد سویا انجام‌ گرفت‌. ارتباط‌ بین‌ عملکرد تک‌ بوته‌ سویا با تراکم‌ سورگوم‌ در تراکم‌های مختلف‌ سویا و نیز ارتباط‌ آن‌ با تراکم‌ سویا در تراکم‌های مختلف‌ سورگوم‌ از طریق‌ معادلات‌ عکس‌ عملکرد به خوبی‌ توصیف‌ گردید. عملکرد سویا در واحد سطح‌ با افزایش‌ تراکم‌ سورگوم‌ کاهش‌ یافت، به طوریکه‌ بالاترین‌ افت‌ عملکرد (57%) به‌ ترتیب به تراکم‌های‌ 50 و 12 بوته‌ در مترمربع‌ سویا و سورگوم‌ مربوط بود. تراکم‌های مطلوب‌ سویا بر اساس‌ حداکثر عملکرد آن‌ در واحد سطح‌ در تراکم‌های‌ صفر، 4، 8 و 12 بوته‌ در مترمربع‌ سورگوم‌، برابر‌ 50، 34، 32 و 36 بوته ‌در مترمربع‌ به دست آمد. اثرات توأم تراکم‌های سورگوم و سویا بر روی عملکرد تک بوته سویا و بیوماس تک بوته سورگوم نشان داد که سورگوم‌ رقیب‌ قوی‌تری‌ نسبت‌ به‌ سویا است، بدین ترتیب که یک‌ بوته‌ سورگوم‌ بر اساس‌ عملکرد ‌سویا معادل‌ 5/2 بوته‌ سویا محاسبه شد. در مقابل‌، یک‌ بوته‌ سویا براساس‌ بیوماس‌ سورگوم‌ معادل‌ با 18/0 بوته‌ سورگوم‌ بود. بنابراین‌، می‌توان‌ نتیجه‌ گرفت‌ که‌ میزان‌ عملکرد بیولوژیک‌ سورگوم‌ بیشتر تحت‌ تأثیر رقابت‌ درون‌ گونه‌ای و عملکرد سویا، تحت‌ تأثیر رقابت‌ برون‌گونه‌ای‌ قرار دارد. A field study was conducted to evaluate the effects of shatter cane and soybean densities on soybean seed yield, and to quantify interspecific and intraspecific interference coefficients. The relationship between soybean seed yield per plant and shatter cane density at different densities of soybean and also with soybean densities at different densities of shatter cane is well described by the reciprocal model. Soybean seed yield per unit area decreased with increasing shatter cane densities. The highest yield loss (57%) was related to 50 and 12 plants/m2 of soybean and shatter cane densities, respectively. Optimum soybean densities on the basis of maximum soybean seed yield per unit area at 0, 4, 8, and 12 plants/m2 of shatter cane were achieved at 50, 34, 32, and 36plants/m2. The combined effects of soybean and shatter cane densities showed that shatter cane was a stronger competitor than soybean, as a shatter cane plant was equal to 2.5 soybean plants, based on soybean seed yield. In contrast, a soybean plant was equal to 0.18 shatter cane plant, on the basis of shatter cane biomass. It was, therefore, concluded that the superior competitor was mostly affected by intraspecific interference, but the weaker competitor was mostly affected by interspecific interference. سورگوم, سویا, رقابت, مدل عکس عملکرد, عملکرد دانه , عملکرد بیولوژیک. Soybean, Shatter cane, Competition, Reciprocal model of yield, Seed yield, Biological yield 1 13 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-280&slc_lang=fa&sid=1 Yaghoub Raee یعقوب راعی 100319475328460012447 100319475328460012447 Yes Kazem Ghasemi-Golozani کاظم قاسمی گلعذانی 100319475328460012448 100319475328460012448 No Aziz Javanshir عزیز جوانشیر 100319475328460012449 100319475328460012449 No Houshang Aliari هوشنگ آلیاری 100319475328460012450 100319475328460012450 No Seyed Abolghasem Mohammadi سیدابوالقاسم محمدی 100319475328460012451 100319475328460012451 No