fa ارزیابی سودمندی، رقابت و جذب و کارایی مصرف تابش درکشت مخلوط مرزه تابستانه (Satureja hortensis L.) و شبدر ایرانی (Trifolium resupinatum L.) در منطقۀ مشهد تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>با هدف بررسی سودمندی، رقابت و میزان جذب و کارایی مصرف تابش درکشت مخلوط مرزه و شبدر ایرانی تحت تأثیر تراکمهای مختلف مرزه و در شرایط آب و هوایی مشهد، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با هفت تیمار و سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل کشت مخلوط شبدر ایرانی با تراکم ثابت 80 بوته در متر مربع و مرزه با تراکم‌های 27، 40 و 80 بوته در متر مربع و کشت خالص هر دو گونه با تراکم‌های ذکر شده بودند. نتایج نشان داد که نسبت برابری سطح زیرکشت و زمان در تمام تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود. کارایی مصرف تابش گیاه مرزه در کشت خالص بین 32/1 تا 70/1 گرم بر مگاژول و در کشت مخلوط بیشتر از کشت خالص و بین 60/2 تا 98/2 گرم بر مگاژول به‌دست آمد. بیشترین کارایی مصرف تابش مرزه مربوط به تیمار کشت مخلوط مرزه با تراکم 27 بوته در متر مربع و شبدر بود. در تیمارهای کشت خالص مرزه با افزایش تراکم از 27 به 80 بوته در متر مربع، افزایش میزان مجموع تابش فعال فتوسنتزی جذب شده و کاهش میزان ماده خشک باعث کاهش کارایی مصرف تابش گردید. کارایی مصرف تابش گیاه شبدر در همه چینهای آن در تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از کشت خالص بود. در چین اول شبدر ایرانی که بیشترین دوره رشدی (116 روز) را داشت بیشترین کارایی مصرف تابش شبدر نیز در تیمار کشت مخلوط مرزه با تراکم 27 بوته در متر مربع و شبدر بهدست آمد. در این تیمار میزان افزایش ماده خشک شبدر، بیشتر از میزان افزایش مجموع تابش فعال فتوسنتزی جذب شده توسط شبدر نسبت به سایر تیمارهای مخلوط بود. بنابراین این تیمار، بهترین تراکم کشت مخلوط از نظر کارایی مصرف تابش و همچنین نسبت برابری سطح زیر کشت و زمان و ارزش اقتصادی شناخته شد.</p> To evaluate advantage, competition and radiation interception and use efficiency in summer savory- Persian clover intercropping as affected by plant density of summer savory under Mashhad conditions in Iran, an experiment was conducted using randomized complete block design with three replications and seven treatments. Treatments were intercropping of Persian clover with 80 plants.m-2 and summer savory with 27, 40 and 80 plants.m-2 and sole cropping of both crops with abovementioned densities. Results showed that Area Time Equivalent Ratio in all intercropping treatments were more than one. Radiation use efficiency (RUE) of summer savory in sole cropping was between 1.32- 1.70 g.Mj-1, and it was higher in intercropping than sole cropping (between 2.60- 2.98 g.Mj-1). The highest RUE of summer savory was obtained in intercropping of summer savory with 27 plant.m-2 and Persian clover. However, in sole cropping treatments by increasing plant density from 27 to 80 plants.m-2 cumulative intercepted photosynthetic active radiation increased but dry matter decreased and RUE reduced. RUE of Persian clover, in all harvests, was greater in intercropping than sole cropping. In the first harvest of Persian clover that had the longest growth duration (116 days), the highest RUE was obtained in intercropping of summer savory with 27 plants.m-2 and Persian clover. In this treatment increase in dry matter of Persian clover was higher than increase in intercepted photosynthetic active radiation of Persian clover. Therefore, this treatment was identified as suitable intercropping plant density considering RUE, Area Time Equivalent Ratio and Economic value. تابش فعال فتوسنتزی, تراکم بوته, شبدر, مرزه و نسبت برابری سطح کشت و زمان. ATER, Clover, Photosynthetic Active Radiation, Plant density and savory. 191 208 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-10&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Hassanzadeh-Aval فاطمه حسن زاده اول : (fa_ha140@stu.um.ac.ir 100319475328460011052 100319475328460011052 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد Seyyed Maliheh Mirhashemi سیده ملیحه میرهاشمی 100319475328460011053 100319475328460011053 No دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد Mohammad Kazemi محمد کاظمی 100319475328460011054 100319475328460011054 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی Mohammad Banayan-Aval محمد بنایان اول 100319475328460011055 100319475328460011055 No دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد