fa ارزیابی پایداری عملکرد دانه 40 ژنوتیپ گندم نان (Triticum aestivum L.) با استفاده از روش آثار اصلی جمع‌پذیر و اثر متقابل ضرب‌پذیر (AMMI) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی پایداری عملکرد دانه 40 ژنوتیپ گندم نان در سه سال و دو شرایط تنش خشکی و بدون تنش، شش آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سال‌های 1388 تا 1390 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر محیط، ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط بر عملکرد دانه معنی‌دار بود. نتایج تجزیه واریانس آثار اصلی جمع‌پذیر و اثر متقابل ضرب‌پذیر (AMMI) نشان داد که اثر پنج مؤلفه بر عملکرد دانه معنی‌دار بوده و مؤلفه ششم به عنوان نویز در نظر گرفته شد. برای استفاده هم‌زمان از اطلاعات حاصل از پنج مؤلفه معنی‌دار AMMI، از شاخص ارزش پایداری امی (ASV) استفاده شد. بر اساس این شاخص رقم‌های هیرمند، کویر و امید با داشتن کمترین ASV پایدارترین ارقام بوده و بر اساس آماره برتری، رقم‌های الوند، الموت و کویر پایدارترین رقم‌ها شناخته شدند. رقم کویر با دارا بودن عملکرد دانه مناسب به عنوان پایدارترین و رقم شیراز به عنوان ناپایدارترین رقم شناخته شدند. با در نظر گرفتن میانگین شش محیط، رقم شیراز بیشترین عملکرد دانه را داشت. بر اساس نتایج به دست آمده به منظور بهره‌برداری هم‌زمان از پتانسیل عملکرد و پایداری عملکرد، استفاده از رقم‌های کویر و شیراز به عنوان والدین تلاقی مناسب به نظر می‌رسد.</p> To evaluate yield stability of 40 bread wheat genotypes, six randomized complete block design with three replications were conducted in three years during 2009 to 2011 in Kerman University, Kerman, Iran, under normal and drought stress conditions. Combine analysis of variance showed that environment, genotype and genotype by environment interaction were highly significant. Analysis of variance of additive main effects and multiplicative interaction (AMMI) showed that five IPCA were highly significant and the sixth IPCA was considered as noise. Five significant IPCAs were used simultaneously using AMMI stability value (ASV). Based on ASV Hirmand, Kavir and Omid, and based on superiority statistics Alvand, Alamoot and Kavir were the most stable cultivars. Kavir had high yield and introduced as the most stable genotype in this study. Shiraz cultivar was the most unstable genotype. Considering average over all environments, Shiraz cultivar had the highest yield. Based on the results of this experiment, Kavir and Shiraz may be considered as parents in breeding program to take advantage of yield potential and stability in the progenies. اثر متقابل ژنوتیپ و محیط, ارزش پایداری امی, بای پلات, پایداری و سازگاری خصوصی. AMMI stability value, Biplot, Genotype × environment interaction, Specific adaptation and Stability. 322 333 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-6&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Ghodrati-Niari فرهاد قدرتی نیاری 100319475328460010999 100319475328460010999 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان Rohollah Abdolshahi روح اله عبدالشاهی abdoshahi@gmail.com 100319475328460011000 100319475328460011000 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان