fa اثر روش‌های مصرف کلات آهن برعملکرد، اجزای عملکرد، ترکیب اسیدهای چرب و میزان روغن دانه گلرنگ بهاره رقم گلدشت در شرایط کم آبیاری تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی اثر روش&rlm;های مصرف کود کلات آهن بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد، روغن دانه و ترکیب اسیدهای چرب یک رقم گلرنگ بهاره گلدشت (IL-111) تحت شرایط کم آبیاری، آزمایشی مزرعه&rlm;ای به صورت کرت&rlm;های خرد شده در قالب طرح بلوک&rlm;های کامل تصادفی در چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهددر دو سال زراعی 1389 و 1390 انجام شد. عامل اصلی شامل دو سطح آبیاری : آبیاری کامل (I1 :آبیاری بر اساس تخلیه 50 درصد رطوبت ظرفیت زراعی خاک) و کم آبیاری در مرحله گلدهی (I2:آبیاری بر اساس تخلیه 75 درصد رطوبت ظرفیت زراعی خاک) و عامل فرعی شامل کود کلات آهن (از منبع سکوسترین 138) در هشت سطح که چهار سطح آن به صورت مخلوط با خاک با مقادیر (S1 :صفر ، S2: 50، S3: 100 و S4: 150کیلوگرم در هکتار) و چهار سطح با غلظت&rlm;های (F1: صفر ، F2: 1 ، F3: 2 و F4: 3 در هزار) بصورت محلول&rlm;پاشی بودند. نتایج نشان داد که اثر متقابل آبیاری و آهن در هر دو سال آزمایش بر عملکرد دانه و روغن گلرنگ تاثیر داشت. در آبیاری کامل با افزایش مصرف آهن، عملکرد دانه و روغن در هر دو سال آزمایش بطور معنی&rlm;داری افزایش یافتند.با کاهش میزان رطوبت خاک تا 75 درصد ظرفیت زراعی، بیشترین عملکرد دانه و روغن به ترتیب به مقدار 2535 و 1042کیلوگرم درهکتار در سال اول، 3176 و 1440 کیلوگرم در هکتار در سال دوم در تیمار کودی محلول&rlm;پاشی یک در هزار آهن بدست آمد. مقایسه میانگین&rlm;ها نشان داد که در هر دو سال آزمایش اضافه نمودن کود آهن‌دار به خاک در شرایط تنش رطوبتی باعث افزایش معنی&rlm;دار میزان کل ماده خشک، شاخص برداشت و میزان روغن گلرنگ شد. در هر دو سال آزمایش سطوح محلول&rlm;پاشی آهن موجب افزایش معنی دار اسید لینولئیک و کاهش اسید پالمیتیک در شرایط کمبود آب شد، در حالی که مصرف آهن در خاک بیشترین تاثیر را بر میزان اسیدهای چرب اولیئک و استئاریک دارا بود. نتایج این پژوهش نشان داد که با محلول&rlm;پاشی یک در هزار آهن در سطح کم آبیاری (I2F2)عملکرد دانه و روغن به ترتیب 7/53 و 2/162 درصد در سال اول 2/29 و 5/73 درصد در سال دوم نسبت به تیمار 150 کیلوگرم کلات آهن در هکتار افزایش یافت. به نظر می&rlm;رسد که محلول&rlm;پاشی در شرایط کمبود آب آبیاری در شرایط مشابه با اقلیم و خاک منطقه اجرای آزمایش می&rlm;تواند اثر مثبتی بر افزایش عملکرد دانه و بهبود کیفیت روغن در گلرنگ (رقم گلدشت) داشته باشد.</p> To study the effect of iron application methods on the yield, yield components, oil seed and fatty acids profile of a spring safflower cultivar Goldasht (IL-111) under deficit irrigation conditions, a field experiment was conducted in 2011 and 2012 in research field of the Faculty of Agriculture of Shahed University, Tehran, Iran. The experiment was set up as split-plot arrangement in randomized complete block design with four replications. The main plots consisted of two levels of irrigation treatments: 1: full irrigation (I1: irrigation at 50% soil moisture depletion relative to field capacity) and 2: deficit irrigation at the flowering stage (I2: irrigation at75% soil moisture depletion relative to field capacity). The subplots consisted of eight levels of Fe-EDDHA, half of which were soil applications (S1:0, S2:50, S3: 100 and S4:150 kg.ha-1) and the remaining half were foliar applications (F1:0, F2:1, F3:2 and F4:3 g.l-1). In general, grain yield and the oil content were affected by the interaction of irrigation &times;Fe. Results showed that with full irrigation and an increase in application of Fe, the grain yield and grain oil content increased significantly. With a decrease in soil moisture to 75% of the field capacity, the highest grain yield and grain oil content were obtained with the F2 treatment, i.e., 1 g.l-1. Grain yield and oil content were 2535and 1042 kg.ha-1, respectively, in 2011 and 3176 and 1440 kg.ha-1, respectively, in 2012. Mean comparisons indicated that, in years, total biomass, harvest index and oil content were significantly affected by the application of Fe to the soil under water stressed conditions. The foliar application of Fe resulted in a significant increase in the amount of linoleic acid and decreased palmitic acid under a water deficit, while the soil application of Fe had the greatest effect on oleic and stearic acids. Grain yield and oil content in Fe at 1 g.l-1 treatment increased by 53.7% and 162.2%, in 2011 and 29.2% and 73.5%, in 2012, respectively, in comparison with treatment S4 (150 kg.ha-1). It can be concluded that the foliar application method under deficit irrigation condition can increase grain yield and improve the oil quality of safflower cv. Goldasht. اسید اولئیک, شاخص برداشت, طبق, گلرنگ و محلول پاشی. Foliar application, Harvest index, Head, Oleic acid and Safflower 308 321 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-5&slc_lang=fa&sid=1 Keyvan Fathi Amirkhiz کیوان فتحی امیرخیز1 100319475328460011001 100319475328460011001 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد تهران Majid Amini Dehaghi مجید امینی دهقی : amini@shahed.ac.ir 100319475328460011002 100319475328460011002 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد Siavash Heshmati سیاوش حشمتی 100319475328460011003 100319475328460011003 No دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد تهران