fa اثر محلول‌پاشی ایندول استیک اسید و کاینتین بر صفات گیاهی و شاخص‌های فلورسانس کلروفیل گیاهچه‌های برنج در شرایط تنش خشکی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور ارزیابی اثر هورمون‌های ایندول استیک اسید (IAA) و کاینتین (Kin) بر بهبود تحمل تنش خشکی و شاخص‌های فلورسانس کلروفیل در گیاهچه‌های برنج، یک آزمایش فاکتوریل با سه عامل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان انجام شد. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از ژنوتیپ‌های برنج غریب، خزر، سپیدرود و آپلند 83750-131-1‌IR، تنش خشکی در دو سطح صفر (بدون تنش) و تنش خشکی از مرحله یک تا چهار کدبندی ورگارا و هورمون در سه سطح، صفر (بدون محلول‌پاشی هورمون)، IAA (5-10&times;5 مول) و کاینتین (5-10&times;5 مول) به صورت محلول‌پاشی برگ. صفات اندازه گیری شده شامل تعداد پنجه، تعداد روز تا لوله شدن برگ، دمای برگ، محتوای آب نسبی برگ، نشت الکترولیت‌ها، عدد کلروفیل‌متر و مولفه‌های فلورسانس کلروفیل بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که عامل‌ها اثر معنی‌داری بر همه صفت‌های ارزیابی شده داشتند. رقم سپیدرود در شرایط تنش خشکی دارای بیشترین محتوای آب نسبی برگ (3/46 درصد) بود. کمترین محتوای آب نسبی برگ نیز متعلق به تیمار غریب در شرایط تنش خشکی (5/34 درصد) بود. محلول‌پاشی هورمون IAA هم در شرایط بدون تنش و هم تنش منجر به افزایش محتوای آب نسبی (به ترتیب 4/92 و 7/43 درصد) شد. ژنوتیپ آپلند در شرایط آبیاری کامل دارای بیشترین مقدار عدد کلروفیل متر (03/47) بود. کمترین مقدار آن نیز متعلق به تیمار غریب در تنش خشکی و (6/30) بود. محلول‌پاشی IAA و کاینتین منجر به افزایش عدد کلروفیل‌متر در رقم غریب به ترتیب به میزان 18 و 7/13 درصد شدند. تنش خشکی منجر به افزایش نشت الکترولیت‌ها به میزان 1/32 درصد در تیمار بدون محلول‌پاشی شد. کمترین میزان نشت الکترولیت مربوط به رقم سپیدرود در شرایط آبیاری کامل به میزان 36/16 درصد بود. تجزیه ناپارامتریک برای صفات رتبه‌ای نشان داد که ترکیب‌های تیماری مورد استفاده در این آزمایش بر صفات اندازه‌گیری شده اثر معنی‌داری داشتند. بیشترین مقدار کارآیی کوانتومی فتوسیستم دو به میزان 81/0 مربوط به رقم خزر در شرایط آبیاری کامل و محلول‌پاشی IAA بود. نتایج این آزمایش نشان داد که محلول‌پاشی IAA و کاینتین منجر به بهبود صفات مورد بررسی در شرایط تنش خشکی در گیاهچه‌های برنج شد و IAA نقش موثرتری در بهبود تحمل به تنش نسبت به کاینتین داشت. همچنین مشخص شد که ژنوتیپ‌های آپلند و سپیدرود متحمل‌تر از ارقام غریب و خزر بودند و در مجموع ژنوتیپ آپلند با محلول‌پاشی IAA رشد بهتری در شرایط تنش خشکی داشت.</p> To study the effect of IAA and Kinetin phytohormones on the improvement of drought tolerance in rice seedlings (Oryza sativa L.), an experiment was carried out as factorial experiment with three factors based in completely randomized design with three replications in Agricultural Science Faculty, University of Guilan, Rasht, Iran, in 2013. The experimental factors included: 1: four rice genotypes Gharib, Khazar, Sepidrood and Upland (‌IR 83750-131-1), 2: drought stress condition control (non-stress) and drought stress from 1 to 4 of Vergara coding system and 3: hormone in three levels control (without hormone application), IAA (5&times;10-5 M) and Kinetin (5&times;10-5 M) as foliar application. Tiller No., day to leaf rolling, leaf temperature, relative water content, electrolyte leakage, SPAD value and chlorophyll fluorescence parameters were measured. Analysis of variance indicated that all studied traits were significantly affected by all experimental factors and their interactions. Sepidrood cultivar had the highest relative water content RWC in drought condition (46.3%). The lowest relative water content (34.5%) belonged to cv. Gharib in drought stress condition. Application of IAA in both control and drought stress conditions increased RWC to 92.4% and 43.7%, respectively. In non-stress condition, Upland cultivar had the highest relative chlorophyll content (47.1%). The lowest SPAD value (30.6) belonged to Gharib in drought stress condition. IAA and Kinetin hormones increased the leaf relative chlorophyll content in Gharib cultivar to 18% and 13.7%, respectively. Drought stress without hormone application increased electrolyte leakage (32.1%). The lowest electrolyte leakage (16.3%) was observed in Sepidrood cultivar in non-stress condition. The highest photosystem II quantum efficiency (Fv/Fm) was 0.81 which belonged to Khazar cultivar in non-stress condition and IAA application. Results of this experiment indicated that the application of IAA and Kinetin hormones improved the drought tolerance related traits in rice seedlings under drought stress conditions. IAA had more effective role than Kinetin in improving drought stress tolerance in rice seedlings. Also results indicated that the Upland and Sepidrood rice cultivars were more tolerant than Gharib and Khazar. Generally, upland cultivar was more responsive to IAA application under drought stress condition. برنج, شاخص لوله شدن برگ, عدد کلروفیل‌متر, محتوای آب نسبی و نشت الکترولیت Electrolyte leakage, Leaf rolling index, Relative water content, Rice and SPAD 293 307 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-3&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Salehifar مصطفی صالحی فر agri20000@yahoo.com 100319475328460011004 100319475328460011004 Yes دانشجوی دکتری دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلا Babak Rabiei بابک ربیعی 100319475328460011005 100319475328460011005 No استاد دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان Mansour Afshar Mohammadian منصور افشار محمدیان 100319475328460011006 100319475328460011006 No دانشکده علوم پایه دانشگاه گیلان Jafar Asghari جعفر اصغری 100319475328460011007 100319475328460011007 No دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان