fa تأثیر پدیده ساقه‌روی بر عملکرد و کیفیت دو رقم چغندرقند درکشت پاییزه در منطقه دزفول تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <p>به منظور بررسی خصوصیات کیفی و تکنولوژیکی ریشه دو رقم چغندرقند مناسب کشت پاییزه (HI1059 و Palma) در دو حالت به ساقه رفته و به ساقه نرفته (شامل چهار ترکیب تیماری)، آزمایشی درقالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی‌آباد دزفول در سال زراعی 91-1390 انجام شد. در زمان برداشت، صفات میزان قند، غلظت ناخالصی-های ریشه (پتاسیم، سدیم و نیتروژن مضره)، میزان قند ملاس، عملکرد ریشه و شکر، مقاومت ریشه به برش‌پذیری، میزان انرژی مصرفی در عمل برش ریشه و نسبت بافت آوندی به بافت پارانشیم ریشه مطابق با روش‌های استاندارد اندازه‌گیری شدند. نتایج میانگین ساقه-روی ارقام نشان داد که به طور کلی، در رقم HI1059، 33 درصد و در رقم Palma، 51 درصد بوته‌ها به ساقه رفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تیمارهای آزمایشی برای هیچ یک از صفات کمّی و کیفی چغندرقند معنی‌دار نبود. نتایج مقایسه گروهی بین حالت ساقه‌روی و عدم ساقه‌روی بوته‌ها به تفکیک رقم مشخص نمود که پدیده ساقه‌روی در رقم HI1059 باعث کاهش میزان قند از 1/16 به 6/15 درصد و در رقم Palma از 4/16 به 9/15 درصد شد. علیرغم کاهش پنج درصدی وزن تک‌ریشه و هفت درصدی عملکرد شکر در میانگین دو رقم در اثر پدیده ساقه‌روی، این تفاوت‌ها معنی‌دار نبود. با وجود افزایش اندک غلظت ناخالصی‌ها، میزان قند ملاس، انرژی جهت برش‌پذیری ریشه و نسبت بافت آوندی به بافت پارانشیم ریشه در بوته‌های به ساقه رفته، تفاوت معنی‌داری با حالت عدم ساقه‌روی مشاهده نشد. به طور کلی اگر چه ساقه‌روی چغندرقند در شرایط کشت پاییزه در دزفول در سال اجرای آزمایش برای این دو رقم که ساقه‌روی آنها از حدود یک ماه قبل از برداشت ظاهر شده بود، بر عملکرد و برخی خصوصیات کیفی چغندرقند تأثیر قابل ملاحظه‌‌ای نداشت، لیکن به نظر می‌رسد که تشکیل ساقه گل‌دهنده ضمن مزاحمت در برداشت چغندرقند، در فرآیند استحصال شکر از چغندرقند در کارخانه قند از نظر فیزیکی و شیمیایی اختلال ایجاد نماید. بنابراین استفاده از ارقام مقاوم به ساقه‌روی برای توسعه کشت پاییزه در کشور ضروری به نظر می‌رسد، هر چند اجرای آزمایش‌های تکمیلی در چند سال می‌تواند اطلاعات جامع‌تری را از نظر تأثیر پدیده ساقه‌روی بر کمیت و کیفیت چغندرقند فراهم نماید.</p> The objective of this experiment was to evaluate technological properties of two sugar beet cultivars (HI1059 and Palma) under conditions of bolted and non-bolted plants. The experimental design was randomized complete block design (RCBD) with four replications and was carried outat Safiabad Research Center, Dezful, Iran, in 2011-2012 growing seasons. At harvest, bolted and non-bolted plants of each plot were separated. Sugar content, concentration of impurities (potassium, sodium and amino-nitrogen), molasses sugar, root yield, sugar yield, cutting resistance of rootand vascular tissue to parenchyma tissue ratio traits were measured using standard methods. In general, mean bolting (%) in HI1059 and Palma cultivars were 33% and 51%, respectively. Analysis of variance showed that the experimental treatments effect for yield and quality traits of sugar beet was not significant. Results of group comparison between bolted and non-boltedplants in both varieties showed that sugar content reduced from 16.1 to 15.6% on HI1059 variety and from 16.4 to 15.9% in Palma cultivar, respectively, due to bolting. Despite the slight decrease in root yield (5%), and sugar yield (7%) in bolted plants, these reductions were not significant. Similarly, despite a slight increase in concentration of impurities, molasses sugar, energy for cutting root andvascular tissue to parenchyma tissue ratio in bolted plants, differences were not-significant. Although bolting appeared about one month before harvesting in the two sugar beet cultivars, but it had no significant effect on yield and quality of sugar beet. However, bolting causes some disturbs sugar beet harvesting and creates physical and chemical problems in the process of sugar extraction in the factory. Further research of variety trails over growing seasons may provide more knowledge regarding theeffect of bolting on yield and technical quality of sugar beet. بافت آوندی و پارانشیمی,خصوصیات تکنولوژیکی, میزان قند, ساقه‌روی و مقاومت به برش. Bolting, Cutting resistance, Sugar content, Technological properties, Vascular and parenchyma tissue. 265 277 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Hamzeh Hosseinian سید حمزه حسینیان s.h.hosseinian@ut.ac.ir 100319475328460011010 100319475328460011010 Yes پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Mohammad Abdollahian-Noghabi محمد عبداللهیان نوقابی 100319475328460011011 100319475328460011011 No موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه بذر چغندرقند Naser Majnoon Hosseini ناصر مجنون حسینی 100319475328460011012 100319475328460011012 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران