fa اثر مصرف کود پتاسیم و میزان آب آبیاری بر عملکرد دانه وکارایی مصرف آب در دو گونه کلزا (Brassica napus L.) و خردل هندی (Brassica juncea L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر مصرف کود پتاسیم و میزان آب آبیاری بر عملکرد دانه و کارایی مصرف آب دو گونه کلزا و خردل هندی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1386-1387 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سیستان اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل گونه در دو سطح شامل هیبرید Hyola401 کلزا و رقم بومی خردل، تیمارهای آبیاری در سه سطح شامل آبیاری در 50 درصد (شاهد)، آبیاری در 70 درصد و آبیاری در 90 درصد تخلیه رطوبتی، مقادیر کود پتاسیم در سه سطح شامل عدم مصرف پتاسیم، 150 کیلوگرم و 250 کیلوگرم پتاسیم در هکتار(از منبع سولفات پتاسیم ) بودند. نتایج نشان داد که اثر میزان آبیاری،گونه و کود پتاسیم بر عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد خورجین های سقط شده، تعداد دانه درخورجین، وزن هزار دانه، شاخص برداشت و کارایی مصرف آب معنی دار بود. هیبریدHyola401 نسبت به رقم بومی خردل از جهت عملکرد دانه و کارایی مصرف آب به ترتیب 17 و 15 درصد برتری نشان داد که حاکی از قابلیت و کارایی بالاتر کلزا در شرایط این آزمایش است. با افزایش فواصل آبیاری در تیمارهای 70 و90 درصد، عملکرد دانه کاهش و کارایی مصرف آب بطور معنی داری افزایش یافت. آبیاری در 50 درصد تخلیه رطوبتی نسبت به آبیاری در 90 درصد ، 27 درصد افزایش عملکرد دانه داشته، اما در کارایی مصرف آب 16 درصد کاهش مشاهده شد. افزایش در کارایی مصرف آب درتیمارهای 70 و90 درصد به ترتیب 17 و 39 درصد باعث صرفه جویی در مصرف آب نسبت به شاهد شد. افزایش مصرف کود پتاسیم اثر منفی تنش آب بر عملکرد دانه را تعدیل کرده و باعث افزایش عملکرد محصول شد. مصرف 250 کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم نسبت به عدم مصرف آن عملکرد دانه را 21 درصد و کارایی مصرف آب را 22 درصد افزایش داد . برهمکنش کود پتاسیم و تیمار آبیاری بجز عملکرد دانه، کارایی مصرف آب و تعداد خورجین سقط شده بر سایر صفات معنی دار نبود. نتایج نشان داد که درتیمار آبیاری 90 درصدتخلیه، اختلاف بین کمترین عملکرد در تیمار عدم مصرف سولفات پتاسیم و بیشترین عملکرد در تیمار 250 کیلو گرم در هکتار، 779 کیلوگرم بود که نسبت به تیمارآبیاری شاهد 52 درصد افزایش داشت. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که مصرف کود پتاسیم در شرایط تنش می تواند، اثرات مثبت بیشتری بر عملکرد دانه و کارایی مصرف آب نسبت به شرایط رطوبتی بالا داشته باشد. بنا براین مصرف کود پتاسیم میتواند با تعدیل خسارات ناشی از تنش خشکی بر روی گیاه، در سازگاری به شرایط تنش خشکی و تولید اقتصادی محصول در شرایط منطقه سیستان موثر باشد. To study the effect of potassium fertilizer under different irrigation levels on grain yield and water use efficiency of two rapeseed (Brassica napus L.) and Indian mustard ( Brassica juncea L.) a field experiment was conducted in a factorial experiment using randomized complete block with three replications at Zahak field station, Agricultural and Natural Resources Research Center of Sistan in 2007-2008 cropping season. Three irrigation levels including (S1=irrigation after 50 percentage depletion of soil water (control), S2 =irrigation after 70 percentage depletion of soil water and S3 =irrigation after 90 percentage depletion of soil water), two Brassica species (Hyola401 Hybrid and a landrace of Indian mustard) and three levels of potassium fertilizer (K0=0 ,K1=150 and K2= 250 kg.ha-1 K2SO4) comprised the experimental factors. Results showed that the effects of irrigation levels, Brassica species and potassium fertilizer on grain yield, number of silique.plant-1, number of grain.silique-1, number of aborted silique. Plant-1, 1000 grain weight and water use efficiency was significant. Considering grain yield and water use efficiency Hyola401 performed better than Indian mustard landrace by 17% and 15%, respectively. Production efficiency of rapeseed was higher in this experimental condition. With increasing stress intensity, grain yield reduced and water use efficiency increased significantly. Grain yield in severe water stress treatment (S3 ) was 27% lower than the control (S1), however, water use efficiency increased by 16%. Increasing water use efficiency reduced water used in S2 and S3 treatments by 7% and 39% as compared with control (S1). With increasing potassium application rate, negative effect of water stress on grain yield was ameliorated and grain yield improved. Application of 250 kg.ha-1 of potassium increased grain yield and water use efficiency by 21% and 22%, respectively. Interaction of irrigation × potassium application was significant for grain yield, water use efficiency and number of aborted silique.plant-1, but not for the other traits. The results also showed that in S3 treatment differences between lowest grain yield at K0 and highest grain yield at K2 was 779 kg.ha-1 which was 52% greater than the control. Results of this study showed that potassium application can positively affect grain yield and water use efficiency of rapeseed in severe and mild stress conditions. It is concluded that potassium application was effective on plant growth and formation of economic yield in conditions of Sistan region by ameliorating damages caused due to water stress. خردل هندی,کارایی مصرف آب, کلزا و کود پتاسیم. Grain yield, Indian mustard, Potassium fertilizer, Rapeseed and Water Use Efficiency. 271 289 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-185&slc_lang=fa&sid=1 Hamidreza Fanaei حمیدرضا فنایی 100319475328460011997 100319475328460011997 Yes Mohammad Galavi محمد گلوی 100319475328460011998 100319475328460011998 No Mohammad Kafi محمد کافی 100319475328460011999 100319475328460011999 No Ahmad Ghanbari Bonjar احمد قنبری بنجار 100319475328460012000 100319475328460012000 No Amirhossein Shirani-Rad امیرحسین شیرانی راد 100319475328460012001 100319475328460012001 No