fa اثر شدت حذف پهنک برگ در مراحل مختلف رشد بر عملکرد ریشه و کیفیت چغندرقند تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر سطوح مختلف حذف پهنک برگ در مراحل مختلف رشد رویشی بر عملکرد ریشه و کیفیت چغندرقند و همچنین تعیین حساس‌ترین مرحله رشدی گیاه نسبت به حذف پهنک برگ‌ها، آزمایشی مزرعه‌ای به صورت فاکتوریل (5&times;4) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی میاندوآب در سال زراعی 1386 اجرا گردید. حذف پهنک برگ (S) در چهار مرحله رشدی چغندرقند بر اساس تفسیم بندی فائو شامل مرحله اول (S1) از زمان استقرار بوته تا 10 درصد پوشش سطح زمین، مرحله دوم (S2) از پوشش 10 درصد تا 70 درصد سطح زمین، مرحله سوم (S3) از انتهای مرحله دوم تا زمان رسیدگی گیاه و مرحله چهارم (S4) از انتهای مرحله سوم تا هنگام برداشت محصول انجام شد. شدت حذف برگ (I) در چهار سطح شامل قطع 25 درصد (I1)، 50 درصد (I2)، 75 درصد (I3) و 100 درصد (I4) پهنک برگ بعلاوه یک سطح شاهد عدم حذف برگ (I5) اعمال گردید. در پایان فصل، محصول کرت های مختلف برداشت و عملکرد ریشه، درصد قند، عملکرد شکر، مقدار ناخالصی‌های چغندرقند (غلظت سدیم، پتاسیم و نیتروژن مضره)، درصد قند قابل استحصال، درصد قند ملاس، عملکرد شکر سفید و ضریب استحصال شکر اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد اثر اصلی مرحله حذف برگ روی خواص کیفی چغندرقند از جمله درصد قند، درصد قند قابل استحصال و ضریب استحصال شکر موثر و معنی دار بود ولی بر صفات زراعی نظیر عملکرد ریشه تاثیر معنی داری نداشت. اثر شدت حذف برگ بر صفات مربوط به عملکرد کمی و کیفی چغندرقند معنی دار شد، به طوریکه حذف 100 درصد پهنک برگ ها نسبت به تیمار شاهد بدون حذف برگ (با عملکرد ریشه 49/47 تن در هکتار) باعث کاهش معنی دار عملکرد ریشه به میزان 36 درصد شد. در ضمن کمترین عملکرد ریشه در تیمار حذف 100 درصد پهنک برگ ها در مرحله دوم رشد (تیمار S2I4) به میزان 90/23 تن در هکتار بدست آمد. اثر متقابل شدت حذف برگ در مراحل مختلف رشد چغندرقند بر درصد قند و درصد قند قابل استحصال در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد. به طوریکه درصد قند در تیمار حذف 25 درصد پهنک برگ در مرحله چهارم رشد (S4I1) نسبت به تیمار شاهد عدم حذف برگ (با عیار 05/21 درصد)، 65/4 واحد (معادل 22 درصد) کاهش یافت. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که حذف برگ‌های چغندرقند طی دوره رشد به هر میزانی که انجام شود، باعث افزایش ضایعات شکر در فرآیند استحصال شکر در کارخانه قند خواهد شد. To evaluate the effect of artificial defoliation intensity at different growth stages on the root yield and quality of sugar beet (Beta vulgaris L.) a field experiment was carried out at Miyandoab Agricultural Research and Natural Resources Field Station in 2007 growing season. Experimental treatments were arranged as factorial (4&times;5) in RCBD with three replications. Defoliation were practice at four growth stages (S) of sugar beet including: plant establishment to 10% ground cover (S1), from 10 up to 70% ground cover (S2), from the S2 to root maturity (S3), and from the S3 to harvest time (S4). Five levels of defoliation intensities (I) were: blade removal up to 25% (I1), 50% (I2), 75% (I3), 100% (I4) and no defoliation as check (I5). At final harvest, sugar beet roots were harvested and root yield, sugar content, white sugar content, white sugar yield and extraction coefficient of sugar were determined. Results showed that the main effect of growth stage was significant on quality traits of sugar beet such as sugar content, white sugar content and sugar extraction coefficient, however, its effect on agronomic traits such as root yield was not significant. However, different levels of defoliation affected both quality and quantitative traits of sugar beet. At the 100% defoliation level, root yield reduced by 36% as compared to no defoliation (47.49 t.ha-1). In the meantime the least root yield (23.90 t.ha-1) was recorded at S2 with 100% defoliation (S2I4). The interactions between defoliation intensity &times; growth stages were significant (P<0.01) for sugar content and white sugar content. At the 25% defoliation (I1) at final growth stage (S4), sugar content decreased by 4.65 units whic was 22% of no defoliation (sugar content of 21.50%). In conclusion, any defoliation during the growing season may increase sugar losses in the sugar factory. حذف برگ چغندرقند, ضایعات شکر و مراحل رشد. Defoliation, Growth stage, Root yield, Sugar losses and Sugar beet 252 264 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-148&slc_lang=fa&sid=1 Tooraj Jadidi تورج جدیدی 100319475328460011757 100319475328460011757 No اداره تحقیقات هواشناسی کشاورزی میاندوآب Sohrab Hajjam سهراب حجام 100319475328460011758 100319475328460011758 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Gholamali Kamali غلامعلی کمالی 100319475328460011759 100319475328460011759 No پژوهشگاه هواشناسی تهران Key Fotouhi کیوان فتوحی 100319475328460011760 100319475328460011760 No مؤسسه تحقیقات چغندرقند Mohammad Abdollahian-Noghabi محمد عبداللهیان نوقابی noghabi@yahoo.com 100319475328460011761 100319475328460011761 Yes مؤسسه تحقیقات چغندرقند