fa کشت دوم کلزا (Brassica napus L.) در اراضی شالیزاری: مروری بر تحقیقات انجام شده برای رفع چالش‌ها و پایداری تولید تخصصي Special مروری Review <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">با توجه به رشد روزافزون جمعیت و افزایش مصرف سرانه روغن خوراکی، توسعه کشت دانه‌های روغنی از اهمیت بالایی برخوردار است. کلزا یکی از مهم‌ترین گیاهان دانه‌ روغنی است که با شرایط آب و هوایی اغلب مناطق ایران سازگاری دارد. کشت گیاهان پاییزه در اراضی شالیزاری یکی از راهکارهای افزایش بهره‌وری و افزایش درآمد کشاورزان است. با توجه به سطح وسیع اراضی شالیزاری شمال کشور، کشت پاییزه کلزا در اراضی شالیزاری می‌تواند راهکار مناسبی برای افزایش تولید دانه‌های روغنی و خوداتکایی تولید روغن باشد. هدف از تحقیق حاضر، مروری بر تحقیقات انجام شده روی گیاه کلزا به‌عنوان کشت دوم در اراضی شالیزاری شمال کشور و ارائه راهکارهایی به‌منظور افزایش بهره‌وری و تولید پایدار این محصول است که با استفاده از راهبرد جست‌وجوی </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.2pt">PRISMA</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt"> انجام شد. نتایج نشان داد که به‌دلیل سنگینی بافت خاک اراضی شالیزاری و پرهزینه بودن احداث زه‌کش‌های زیرزمینی، ایجاد زه‌کش‌های سطحی مناسب‌ترین روش برای تسهیل خروج آب از مزرعه است.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">شیوه کم‌ خاک‌ورزی نسبت به سایر شیوه‌های خاک‌ورزی برای زراعت کلزا در شالیزار دارای مزیت نسبی است.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">تاریخ مناسب کاشت کلزا در گیلان 10 مهر تا 15 آبان و در مازندران 15 مهر تا 10 آبان است. محلول‌پاشی کود نیتروژن مکمل در مراحل ساقه‌رفتن و گل‌دهی باعث افزایش عملکرد و کارایی مصرف کود نیتروژن در کلزا می‌شود. همچنین رعایت زمان برداشت مناسب، تراکم مطلوب بوته، مدیریت تغذیه، استفاده از بذرهای با کیفیت، استفاده از ارقام زودرس و سازگار با منطقه نقش مهمی در توسعه و پایداری زراعت کلزا در اراضی شالیزاری شمال کشور ایفا می&shy; کنند.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Due to the population growth and increasing per capita consumption of edible vegetable oils, the promotion and </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">development of growing </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">oilseed crops </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">is important. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Rapeseed is one of the most important oilseed crops that is adapted to the climatic conditions of different regions in Iran. Planting second crop in paddy fields is an approach for increasing the crop productivity and farmers&#39; income. Considering the large areas of paddy fields in the North of Iran, planting rapeseed as a second crop in paddy fields can be helpful and a solution for increasing oil production and self-reliance. The aim of this study was to review researches on rapeseed cultivation as a second crop in paddy fields of the Northern provinces and provide solutions for increasing </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">productivity</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> and</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">promoting </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">sustainable production</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">using the PRISMA </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">search strategy. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results showed that surface drainage is the best method to facilitate water outflow from the soil, due to heavy soil texture and the attendant costs. Minimum tillage for rapeseed planting in paddy fields has a relative advantage over other tillage systems. The optimal planting dates for rapeseed in Guilan and Mazandaran provinces, Iran were found to be from October 10 to November 15 and October 15 to November 10, respectively. The application of top dressing nitrogen fertilizer at the beginning of stem elongation and prior to flowering stages enhance grain yield and improve nitrogen fertilizer use efficiency of rapeseed.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Additionally, proper harvesting time, optimal plant density, optimum nutrient management, use of</span></span> <span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">high quality seeds,</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> early maturing and adapted cultivars </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">play important </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">role in the sustainable production of rapeseed in paddy fields of the Northern provinces of Iran.</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; بهره‌وری, زمان برداشت, زودرسی, زه‌کشی و کلزا Drainage, Early maturity, Harvesting time, Oilseed rape and Productivity 224 240 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1574-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rabiee محمد ربیعی rabiee_md@yahoo.co.uk 100319475328460010883 100319475328460010883 Yes Rice Research Institute of Iran, Rasht, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران Sajjad Shaker Kouhi سجاد شاکرکوهی sajjadshaker53@gmail.com 100319475328460010884 100319475328460010884 No Rice Research Institute of Iran, Rasht, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران