fa اثر جدایهها و غلظتهای اسپور بر شدت بیماری برق‌زدگی در دو ژنوتیپ نخود زراعی (Cicer arietinum L.) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research بیماری برق زدگی مخرب‌ترین بیماری گیاه نخود در مناطق غرب آسیا و شمال آفریقا است. به منظور مطالعۀ واکنش نخود در برابر بیمارگر عامل برق زدگی، این تحقیق در سال 1386 در مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک (ایکاردا) انجام شد. در این بررسی اثر چهار پاتوتیپ بیماری در سه میزان غلظت (103×2، 104×2 و 105×2 اسپور در میلی لیتر) از لحاظ درجه بیماری و درصد آلودگی برگ در دو ژنوتیپ نخود (رقم محلّی بیونیج و لاین ICC12004 )، به دو روش سیستماتیک و گنبدک (mini-dome) مورد مطالعه قرار گرفت. این تحقیق به صورت دو آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار به اجرا درآمد. نتایج آزمایش‌ها حاکی از وجود اختلاف معنیدار بین ژنوتیپها، جدایهها و غلظتهای اسپور از لحاظ شدّت بیماری و درصد آلودگی برگ بود و واریانت مربوط به پاتوتیپ IV بیشترین میزان بیماریزایی را در هر دو ژنوتیپ ایجاد کرد. نظر به پائین بودن نسبی ضریب تغییرات در آزمایش دوم، بالاتر بودن دقّت در آزمایش گنبدک مورد تأیید قرار گرفت. بین درجه بیماری و درصد آلودگی برگ، همبستگی بالا و معنی داری وجود داشت. با توجه به نمرههای بیماری 4 و 5/3 که برای رقم بیونیج در فشار زادمایه 1032 اسپور در میلی لیتر به دست آمدند، چنین میتوان استنباط کرد که در این رقم، برخی ژنهای کوچک اثر برای مقاومت به برق زدگی وجود دارند. تفکیک مجموع مربعات غلظت اسپور به اجزای خطّی و درجه دوّم نشان داد که با افزایش غلظت اسپور، شدت بیماری برق زدگی به صورت خطّی و معنی دار بالا می رود. هر دو ژنوتیپ نسبت به پاتوتیپ IV حساس و در برابر سایر جدایهها، ICC12004 مقاوم و بیونیج حساس بود. از بین سه غلظت اسپور، غلظت 1052 اسپور در میلی لیتر بیشترین تمایز را بین دو ژنوتیپ آزمایشی ایجاد کرد. Ascochyta blight (AB) is the major constraint and the most destructive disease for chickpea production in Central and West Asia and North Africa (CWANA) region. To study response of chickpea genotypes against this disease, a research was conducted in the International Center for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA) in 2007. Effects of four pathotypes of A. rabiei in three spore concentrations were investigated on disease score (DS) and leaf infection percentage (LI) of two genotypes of chickpea (Iranian local "Bivanij" and ICC12004), using systematic and mini-dome methods. The layout of this study was factorial experiment based on completely randomized design with three replications. Results revealed significant differences between genotypes, isolates and concentrations for DS and LI. New variant of pathotype IV developed highest pathogenicity on both genotypes. Lower coefficient of variation in the second method confirmed higher precision of mini-dome trial. There was significant correlation between LI and DS. Disease score for Bivanij (susceptible to AB) were 3.5 and 4.0 under 2×103 spores.ml-1 concentration which suggested presence of some minor Ascochyta blight resistance genes in this genotype. Effect of spore concentration was divided into linear and quadratic components. Disease severity increased significantly with the increase in spore concentration and this trend was linear. Both genotypes were susceptible to pathotype IV, whereas only ICC12004 was resistant to other pathotypes. The highest spore concentration (2×105 spores.ml-1) developed the most discrimination between two chickpea genotypes. بیماری برق‌زدگی, پاتوتیپ, غلظت اسپور و نخود. Ascochyta blight, Chickpea, Pathotype and Spore concentration. 368 379 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&slc_lang=fa&sid=1 Homayoun Kanouni همایون کانونی hkanouni@yahoo.com 100319475328460011621 100319475328460011621 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سنندج Alireza Talei علیرضا طالعی 100319475328460011622 100319475328460011622 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران seyyed Ali Peyghambari سیدعلی پیغمبری 100319475328460011623 100319475328460011623 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Seyyed Mahmoud Okhovat سیدمحمود اخوت 100319475328460011624 100319475328460011624 No پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Matthew Abang ماتیو ابنگ 100319475328460011625 100319475328460011625 No مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک