Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa ارزیابی پایداری عملکرد دانه لاین‌های امید‌بخش جو آبی (.Hordeum vulgare L) در شرایط اقلیم معتدل ایران با استفاده از روش GGE بای‌پلات Evaluation of grain yield stability of irrigated barley (Hordeum vulgare L.) promising lines in temperate agro-climatic conditions of Iran-using GGE biplot analysis تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research هدف از این تحقیق ارزیابی برهمکنش ژنوتیپ و محیط بر عملکرد دانه لاین‌های امیدبخش جو آبی جهت انتخاب لاینهای پرمحصول و پایدار برای مناطق معتدل ایران بود. برای این منظور 19 لاین امید بخش جو همراه با رقم بهرخ (شاهد) در هشت ایستگاه تحقیقاتی کرج، ورامین، نیشابور، مشهد، بیرجند، یزد، اصفهان و شیراز (زرقان) به مدت دو سال (1400-1399 و 1401-1400) مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثرهای ساده مکان و ژنوتیپ و برهمکنش دوگانه سال و مکان، برهمکنش سه گانه ژنوتیپ و سال و مکان معنیدار بودند. بهمنظور ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای مورد مطالعه، از تجزیه گرافیکی GGEبایپلات به سه روش دادههای سال اول، دادههای سال دوم و میانگین داده‌های دو سال استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه GGE بایپلات نشان داد که در سال اول آزمایش دو مولفه اصلی اول و دوم به‌ترتیب 9/32 و 3/25 درصد، در سال دوم به‌ترتیب 9/28 و 6/24 درصد و در میانگین دو سال به‌ترتیب 02/31 و 02/19 درصد از تغییرات کل دادهها را توجیه کردند. ژنوتیپهای 3، 4، 11، 13 و 12 (به‌ترتیب با 6673 و 6663 و 6412 و 6340 و 6249 کیلوگرم در هکتار) بالاترین عملکرد دانه را داشتند. در سال اول آزمایش، ژنوتیپهای 3، 4 و 11، در سال دوم ژنوتیپهای 12 و 4 و در میانگین دو سال ژنوتیپهای 3 و 4 نزدیک‌ترین ژنوتیپها به ژنوتیپ مطلوب شناخته شدند. براساس نتایج این تحقیق، ژنوتیپهای 3 و 4 به عنوان ژنوتیپهای دارای عملکرد بالا و پایدار برای کشت در مناطق معتدل و یا استفاده در برنامههای به‌نژادی جو آبی ایران شناخته شدند. در بین هشت محیط مورد مطالعه، ایستگاه کرج از توانایی بیشتری در جداسازی و تمایز بین ژنوتیپ‌ها و نماینده بودن سایر محیطها برخوردار بود و به عنوان مکان آزمایش مناسب برای گزینش ژنوتیپهای برتر شناخته شد.   Introduction: The genotype and environment interaction is one of the main challenges in the breeding of different crop plants and causes different genotypes to perform differently under different environments. Assessment of genotypes and environment interaction for quantitative traits such as grain yield is very important for development of new improved cultivars. Materials and Methods: Nineteen barley promising lines together with a commercial barley cultivar (cv. Behrokh as check) were evaluated across eight agricultural research stations in Karaj, Varamin, Neishabour, Mashhad, Birjand, Yazd, Isfahan and Shiraz (Zarghan) in 2020-21 and 2021-22 cropping seasons. Combined analysis of variance was performed for grain yield, andGGE bi-plot graphic analysis used fore the assessment of grain yield stability of barley promising lines. Results: The results of combined analysis of variance showed that the effects of location, genotype, year × location and genotype × year × location interaction effect were significant on grain yield. Mean comparison, using LSD test, showed that promising lines; No. 3, No. 4, No. 11, No. 12 and No. 13 with grain yield of 6673, 6663, 6412, 6340 and 6249 kg.ha-1, respectively, were high yielding compared with cv. Behrokh as well as others. The grain yield stability analysis facilitated to identify promising lines with with high grain yield and yield stability. In the first year lines; No. 3, No. 4 and No. 11, in the second year lines; No. 4 and No. 12 and in the two years lines; No. 3 and No. 4 were close to the ideal genotype. Conclusion: Barley promising lines; No. 3 and No.4 were identified as high yielding with high yield stability. These promising lines are adapted to temperate agro-climatic condition in Iran and can be used in irrigated barley breeding programs. Of the eight test locations, Karaj was the most discriminative and representative environment. Therefore, this location can be recommended as a suitable test location for the selection of superior genotypes adapted temperate agro-climate conditions in Iran. آزمایش‌های چند مکانی, مناطق معتدل, برهمکنش ژنوتیپ و محیط و جو آبی Genotype × environment Interactions, Irrigated barley, Multi-environment trials and Temperate regions 154 169 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-122-4&slc_lang=fa&sid=1 ali barati علی براتی barati32@yahoo.com 10031947532846009691 10031947532846009691 Yes Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Hamid Reza Nikkhahchamanabad حمید رضا نیکخواه چمن آباد nikkhah_hr@yahoo.com 10031947532846009692 10031947532846009692 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Razavi Khorasan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Elias Arazmjoo الیاس آرزمجو elias.arazmjo@gmail.com 10031947532846009693 10031947532846009693 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, South Khorasan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Birjand, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران Seyyed Ali Tabatabaei سید علی طباطبائی tabataba4761@yahoo.com 10031947532846009694 10031947532846009694 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Yazd Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Yazd, Iran ، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران , Mehrdad Mahlooji مهرداد محلوجی mmahlooji2000@yahoo.com 10031947532846009695 10031947532846009695 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران Majid Taherian مجید طاهریان majidtaherian1@gmail.com 10031947532846009696 10031947532846009696 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Razavi Khorsan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Kashmar, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کاشمر، ایران Sirous Tahmasebi سیروس طهماسبی stahmasebi2000@yahoo.com 10031947532846009697 10031947532846009697 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Fazlollah Hassani فضل اله حسنی fhassani27@yahoo.com 10031947532846009698 10031947532846009698 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Manochehr Taheri Mazandrani منوچهر طاهری مازندرانی manoochehr_t@yahoo.com 10031947532846009699 10031947532846009699 No Field and Horticultural Crops Science Research Department, Tehran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Varamin, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ورامین، ایران