fa ارزیابی فنی و اقتصادی اثر دو روش آبیاری قطره‌ای (تیپ) و شیاری بر عملکرد دانه و کارایی مصرف آب در چهار رقم کلزا تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور انتخاب بهترین رقم کلزا با عملکرد و درصد روغن بالا در دو سیستم آبیاری قطره‌ای و شیاری، آزمایشی طی سال‌های 86-1384 به‌صورت طرح کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان انجام شد. عامل اصلی شامل روش ‌آبیاری در دو سطح (شیاری و قطره‌ای) و عامل فرعی شامل رقم در چهار سطح (Okapi، SLM046، Opera و Licord) بودند. نتایج نشان داد که اثر اصلی رقم و روش آبیاری بر عملکرد محصول معنی دار نبود. اثر متقابل آبیاری و رقم در سطح پنج درصد معنی دار شد. بیشترین عملکرد در روش آبیاری قطره‌ای مربوط به رقم Opera ( 3961 کیلوگرم در هکتار) و در روش شیاری مربوط به رقم SLM046 ( 3710 کیلوگرم در هکتار) بود. اثر روش آبیاری بر کارایی مصرف آب در سطح یک درصد معنی‌دار بود. مقدار کارایی مصرف آب در دو روش آبیاری قطره‌ای و شیاری بترتیب 34/1 و 74/0 کیلوگرم بر متر مکعب بود. به‌عبارت دیگر آبیاری قطره‌ای باعث افزایش 81 درصد کارایی مصرف آب نسبت به روش شیاری شد. میانگین حجم آب مصرفی در دو روش آبیاری قطره‌ای و شیاری به ترتیب 2617 و 4870 مترمکعب ‌درهکتار بود. آبیاری قطره‌ای با کاهش46 درصدی ‌درآب مصرفی، مقدارعملکرد نسبتاً یکسانی با روش آبیاری شیاری داشت.علیرغم کاهش 46 درصدی در مصرف آب، هزینه آبیاری افزایش یافت. برآیند این تغییرات منجر به کاهش درآمد خالص مزرعه به میزان 480/329/1 ریال بود. نسبت منفعت به هزینه طرح نشان دهنده عدم توجیه اقتصادی استفاده از آبیاری قطره‌ای (تیپ) در کشت کلزا می باشد. To select the suitable irrigation metod and oil rapeseed cultivar with high seed yield and oil content, a field experiment was carried out using a split plot arrangement in randomized block design with three replications in Hamedan in 2005-2006 grwoing seasons. Irrigation methods, tape and furrow irrigation, were assigned to main plots cultivars, Opera, Licord, SLM046 and Okapi, were randomized in sub-plots. Results showed no significant differences in the grain yield of cultivars. Irrigation&times;cultivar intraction was significant (P<0.05). The highest seed yield (3961 Kg.ha-1) was obtained from cv. Opera with tape irrigation method and cv. SLM046 produced the least seed yield of 3710 Kg.ha-1 in furrow irrigation method. The average water use efficiency in tape and furrow irrigation was 1.34 kg.m3 and 0.74 kg.m3, respectively. The average of water use in furrow and tape irrigation methods was 2617 m3.ha-1 and 4870 m3.ha-1, respectively. Tape and furrow irrigation methods had similar seed yield, but water use in tape irrigation method was reduced by about 46%. However, despite of reduction water use in tape irrigation method, the cost of irrigation increased and net revenue decreased by about 1,329,480 Iranian Rails. Benefit:cost ratio indicated that tape irrigation method was not economical for oil rapeseed production. آبیاری شیاری, آبیاری قطره‌ای (تیپ), کارایی مصرف آب, کلزا و نسبت منفعت به هزینه. Benefit:cost ratio, Furrow irrigation, Rapeseed, Tape irrigation and Water use efficiency 325 336 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-110&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ghadami Firoz Abadi علی قدمی فیروزآبادی aghadami@gmail.com 100319475328460011614 100319475328460011614 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان Seyyed Mohsen Seyedan سید محسن سیدان 100319475328460011615 100319475328460011615 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان Habibollah Mazaheri Laghab حبیب اله مظاهری لقب 100319475328460011616 100319475328460011616 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان