fa واکنش‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ژرم‌پلاسم وحشی و زراعی نخود (.Cicer spp) به تنش سرما تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">این تحقیق به‌منظور بررسی واکنش‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمایی ژنوتیپ&shy;های نخود به تنش سرما و شناسایی ژنوتیپ&shy;های متحمل در شرایط مزرعه و کنترل شده اجرا شد. در این تحقیق، 10 ژنوتیپ نخود زراعی (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">L.</span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">Cicer arietinum</span></span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">)، هشت ژنوتیپ نخود وحشی (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">Cicer reticulatum</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">) و دو شاهد حساس (لاین </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">ILC533</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">) و متحمل به سرما (رقم سارال) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار به مدت دو سال </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">زراعی (99-1398 و 1400-1399) به‌صورت دیم در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سارال کردستان مورد ارزیابی قرار گرفته و صفات مورفولوژیک و فنولوژیک آنها یادداشت&shy;برداری شدند. ژنوتیپ&shy;های نخود مورد ارزیابی در شرایط کنترل شده در اطاقک رشد در شرایط کاهش تدریجی دما نیز کشت شده و صفات بیوشیمیایی و فیزیولوژیک آن&shy;ها ثبت شدند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ&shy;های نخود مورد ارزیابی از لحاظ میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز، نشت الکترولیت‌ها و محتوای کلروفیل </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">b</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">، تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشتند. بر اساس نتایج تجزیه مسیر، وزن 100 دانه و پس از آن پایداری غشاء و میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز، بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشتند. نتایج این تحقیق نشان داد که ژنوتیپ&shy;های پرمحصول </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">FLIP 11-86C</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> (889/6کیلوگرم در هکتار) و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">FLIP 11-03C</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"> (795/7کیلوگرم در هکتار) که در آزمایش مزرعه‌ای برتر بودند، در شرایط کنترل شدهنیز دارای نمره تحمل به سرما برابر با 3 و شاخص نشت الکترولیت‌ها متوسط بوده و به عنوان ژنوتیپ&shy;های برتر از نظر تحمل به سرما شناخته شدند. </span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study was conducted to investigate the physiological and biochemical responses of wild and cultivated chickpea germplasm to cold stress, and to identify cold tolerant genotypes in field and controlled conditions.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Twenty chickpea genotype including; </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">10 of cultivated chickpea (<i>Cicer arietinum</i> L.) genotypes, eight wild chickpea (<i>Cicer reticulatum</i>) genotypes, and two cold-sensitive ILC 533 line and cold-tolerant (cv. Saral) controls were evaluated using randomized complete block design with three</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">replications in the dry conditions of Saral agricultural research station, Kurdistan, Iran, in two cropping seasons (2019-20 and 2020-21). Agronomic and phenological traits were measured and recorded.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Meanwhile, the chickpea genotypes were subjected to a gradual decrease in temperature in the growth chamber under controlled environment, and their biochemical and physiological traits were measured and recorded.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Analysis variance showed that chickpea genotypes had significant differences for physiological traits such as peroxidase activity, electrolyte leakage and chlorophyll b content.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Path analysis revealed that 100 seed weight traits followed by membrane stability and peroxidase activity had the most direct and positive effect on seed yield.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results of this experiment showed that high-yielding genotypes such as FLIP 11-86C (889.62 kg.ha^-1) and FLIP 11-03C (795.72 kg ha^-1) had cold tolerance rating score&nbsp; of</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">three and moderate electrolyte leakage index, and were selected as superior cold tolerant genotypes. </span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; پایداری غشا, عملکرد دانه, فعالیت آنزیمی, نخود زراعی و نمره تحمل به سرما Chickpea, Cold tolerance rating score, Enzyme activity, Membrane stability and Seed yield 71 87 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-103-5&slc_lang=fa&sid=1 Marouf Khalili معروف خلیلی makhalily@yahoo.com 10031947532846009294 10031947532846009294 No Payam Nour University, Tehran, Iran دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Homayoun Kanouni همایون کانونی hkanouni@gmail.com 10031947532846009295 10031947532846009295 Yes Field and Horticultural Crops Sciences Research Department, Kurdistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sanandaj, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران Kambiz Bahmani کامبیز بهمنی kambizbahmani78@gmail.com 10031947532846009296 10031947532846009296 No Field and Horticultural Crops Sciences Research Department, Kurdistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sanandaj, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران