fa اثر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد ارقام کانولا (.Brassica napus L) در شرایط شمال خوزستان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">تعیین تاریخ کاشت مناسب گیاهان زراعی نقش مهمی در مدیریت زراعی مناسب و دست&shy;یابی به عملکرد مطلوب آن‌ها دارد. به‌منظور بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد ارقام کانولا، آزمایشی به صورت کرت&shy;های خرد شده نواری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت دو سال زراعی (98-1396) در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی&shy;آباد دزفول اجرا شد. عامل عمودی شامل تاریخ کاشت در شش سطح (اول مهر، 15 مهر، 30 مهر، 15 آبان، 30 آبان و 15 آذر) و عامل افقی شامل هفت رقم کانولا (آگامکس، هایولا4815، هایولا50، هایولا401، صفی6، زابل9 و زابل13) بودند. نتایج نشان داد که دمای بالای ناشی از تأخیر در کاشت در طول دوره خورجین&shy;دهی و پر شدن دانه باعث کاهش تعداد خورجین در بوته وعملکرد دانه ارقام کانولا گردید. مقایسه میانگین&shy;ها در سال اول نشان داد که حداکثر تعداد خورجین در بوته (513) به رقم زابل13 و تاریخ کاشت اول مهر اختصاص داشت. حداقل تعداد خورجین در بوته (88) نیز متعلق به همین رقم و تاریخ کاشت 15 آذر بود. در سال دوم آزمایش بیشترین تعداد خورجین در بوته (713) در تاریخ کاشت 30 مهر متعلق به رقم صفی6 بود. کمترین تعداد خورجین در بوته (126) نیز در تاریخ کاشت 15 آذر و رقم هایولا401 ثبت شد. بیشترین عملکرد دانه (3244 کیلوگرم در هکتار) در سال اول به تاریخ کاشت 30 مهر و رقم آگامکس اختصاص یافت. در سال دوم آزمایش نیز رقم هایولا50 در تاریخ کاشت 15 مهر بیشترین عملکرد دانه (2888 کیلوگرم در هکتار) را داشت. با توجه به اینکه رقم هایولا50 در تجزیه پایداری عملکرد دانه، کمترین میانگین رتبه را داشت، بعنوان رقم برتر با بالاترین عملکرد دانه در تمام تاریخ&shy;های کاشت (به استثنای 30 مهر)، شناخته شد و پس از آن به‌ترتیب رقم‌های آگامکس و زابل9 قرار گرفتند. با توجه به اینکه رقم هایولا50 کمترین انحراف معیار را از نظر عملکرد دانه داشت، بعنوان پایدارترین رقم شناخته شد. براساس نتایج این آزمایش، اوایل مهر ماه تا اواسط آبان به&shy;عنوان تاریخ کاشت مناسب کانولا برای شمال استان خوزستان قابل توصیه است.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:20.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Determination of optimum sowing date plays an important role in crop management and achieving the higher yield. To study the effectof sowing date on seed yield of canola cultivars, a filed experiment was carried out as strip split plot block arrangement in randomized completed block design with three replications in 2017-18 and 2018-19 cropping seasons </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">at Safiabad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Dezful</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">, Iran. Vertical factors consisted of six levels of sowing date (23^rd September, 07^th October, 22^nd October, 06^th November, 21^st November&nbsp; and 06^th December), and horizontal factors were seven canola cultivars (Agamx, Hyola4815, Hyola50, Hyola401, Safi6, Zabol9 and Zabol13). Results showed that high temperature, due to the delay in sowing date, during the silique stage and grain filling period led to a reduction in the number of silique per plant and seed yield.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> In 2017-18, mean comparison of sowing date &times; cultivar interaction effect revealed that the highest number of siliques per plant (513.5 silique.plant^-1) belonged to Zabol-13 in 23^rd September sowing date , and the lowest (88.5 silique.plant ^-1) to Zabol13 in sowing date 06^th December. In 2018-19, the highest number of siliques per plant (713.67 silique.plant^-1) was counted in 22^nd October sowing date and Safi6, and the lowest (126.24 silique.plant^-1) belonged to Hyola401 in 06^th December sowing date. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The highest seed yield (3244 kg.ha^-1) belonged to Agamax in 22^nd October sowing date in2017-18 cropping season. Hyola50 had the highest seed yield (2888 kg.ha^-1) in 7^th October sowing date in 2018-19 cropping season. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Seed yield stability anlysis showed that Hyola50 had the lowest mean rank and identified with thehighest seed yield and yield stability in all sowing dates (except .22^nd October) followed by Agamax and Zabol9,</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">respectively. In conclusion, 23^rd September - 06^th November can be recommended as optimum sowing date window for canola production in the north Khuzestan conditions in Iran.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; پایداری عملکرد دانه, پنجره تاریخ کاشت, تعداد خورجین در بوته, کانولا و محتوای روغن دانه Canola, Seed oil content, Seed yield stability, Silique number.plant-1 and Sowing date window 266 284 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-160-6&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Ahmad Kalantar Ahmadi سیداحمد کلانتراحمدی kalantar.ahmadi@gmail.com 10031947532846009162 10031947532846009162 Yes Safiabad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول