fa اثر پیش‌خیساندن بذر بر جبران دیرکاشت دو رقم سورگوم علوفه‌‌ای (Sorghum bicolor (L.) Moench) در کشت دوم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:17.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">به‌منظور ارزیابی اثر پیش‌خیساندن بذر بر عملکرد و کیفیت علوفه و بهره‌وری آب در کاشت تأخیری ارقام سورگوم علوفه‌ای، آزمایشی دوساله به‌صورت کرت‌های خرد شده فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های زراعی 1396 و 1397 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج اجرا شد. چهار تاریخ کاشت (دهم و بیستم تیر و اول و دهم مرداد) به‌عنوان کرت‌های اصلی و تیمار بذر (بدون پیش‌خیساندن؛ به‌عنوان شاهد و پیش‌خیساندن) و دو رقم سورگوم (پگاه و اسپیدفید) به‌صورت فاکتوریل به‌عنوان کرت‌های فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که تعداد روز از کاشت تا سبز شدن در ارقام سورگوم در اثر تیمار پیش‌خیساندن بذر در تاریخ‌های مختلف کاشت چهار تا شش روز کاهش یافت. تأخیر در کاشت باعث کاهش معنی‌دار تولید علوفه، عملکرد ماده خشک، عملکرد پروتئین و عملکرد ماده خشک قابل هضم شد، ولی میزان پروتئین خام و قابلیت هضم ماده خشک را بهبود بخشید. بیشترین عملکرد علوفه تر و خشک (به‌ترتیب 79/147 و 82/32 تن در هکتار) و حداکثر ماده خشک قابل ‌هضم و پروتئین (به‌ترتیب 18498 و 2904 کیلوگرم در هکتار)، در تیمار پیش‌خیساندن بذر در رقم اسپیدفید در تاریخ کاشت دهم تیر حاصل شد. بالاترین بهره‌وری آب برای تولید ماده خشک (22/7 کیلوگرم بر مترمکعب) در تیمار پیش‌خیساندن بذر </span></span></span></b><b><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">&lrm;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.05pt">در رقم اسپیدفید در تاریخ کاشت اول مرداد ثبت شد. هر چند پیش‌خیساندن بذر در مقایسه با تیمار بدون پیش‌خیساندن باعث کاهش 64/0 درصدی در قابلیت هضم ماده خشک شد، ولی باعث افزایش معنی‌دار عملکرد ماده خشک قابل‌ هضم و پروتئین علوفه شد. رقم پگاه از نظر محتوی پروتئین خام و قابلیت هضم ماده خشک و هیبرید اسپیدفید از نظر عملکرد علوفه و بهره‌وری آب برتری داشتند. بر اساس نتایج این آزمایش تیمار پیش‌خیساندن بذر از طریق افزایش عملکرد علوفه، باعث جبران تأخیر کاشت سورگوم علوفه‌ای تا حدود 10 روز شد. نتایج این آزمایش نشان داد که برای سورگوم رقم اسپیدفید، روش پیش‌خیساندن بذر در تاریخ کاشت دهم تیر، نسبت به سایر تیمارها برتری داشت. </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.05pt"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <h2 style="text-align:justify; text-indent:.2in"><span style="font-size:14pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:18.0pt"><span style="page-break-after:auto"><span arial="" style="font-family:"><span style="font-weight:normal"><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">To evaluate the effect of seed pre-soaking on forage yield and quality and water productivity in late planting of two forage sorghum cultivars, a field experiment was conducted was conducted as split factorial arrangements in randomized complete block design with three replications </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> 2017 and 2018 growing seasons</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> at the research field of Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Four planting dates; </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">July 1^st, July 10^th, July 23^rd, and August 1^st</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> were assigned to the main plots, and factorial </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">arrangement </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">of seed treatments (without pre-soaking as control and seed pre-soaking) and sorghum cultivars (Peghah and Speedfeed) were randomized in sub-plots. The results showed that days from planting to the emergence of sorghum cultivars were reduced by four to six days, at different sowing dates, as affected by seed pre-soaking treatment. Late planting significantly reduced forage production, dry matter yield, protein yield, and digestible dry matter yield but improved crude protein content and dry matter digestibility. The highest fresh and dry forage yields (147.79 and 32.82 ton </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ha^-1, respectively</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">) and the maximum digestible dry matter and protein yield (18498 and 2904 kg.</span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ha^-1</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">, respectively) were obtained in seed pre-soaking treatment of cv. Speedfeed </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in</span></span> <span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">July 1^st planting date.</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The highest water productivity for dry matter production (7.22 kg.m^-3) was recorded in seed pre-soaking treatment of cv. Speedfeed in </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">July 23^rdplanting date</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">. Although seed pre-soaking reduced the digestibility of dry matter by 0.64% compared to without pre-soaking treatment, but significantly increased digestible dry matter yield and protein content. Peghah cultivar was superior for crude protein content and dry matter digestibility, and cv. Speedfeed for forage yield and water productivity. Based on the results of this experiment, seed pre-soaking treatment could compensate for the delay planting of two forage sorghum cultivars by increasing forage yield. The results of this experiment also showed that seed pre-soaking and </span></span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">July 1^st planting date </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">were more effective on the performance of cv. Speedfeed. </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></h2> بهره‌وری آب, پروتئین خام, تاریخ کاشت, سورگوم, عملکرد ماده خشک, قابلیت هضم علوفه Crude protein, Dry matter yield, Forage digestibility, Planting date, Sorghum and Water productivity 236 250 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-899-3&slc_lang=fa&sid=1 Farid Golzardi فرید گل‌زردی f.golzardi@areeo.ac.ir 10031947532846009153 10031947532846009153 Yes Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Azim Khazaei عظیم خزائی a.khazaei@areeo.ac.ir 10031947532846009154 10031947532846009154 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Ali Mahrokh علی ماهرخ ali_mahrokh229@yahoo.com 10031947532846009155 10031947532846009155 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Vahid Rahjoo وحید رهجو vrahjoo@yahoo.com 10031947532846009156 10031947532846009156 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Hormoz Asadi هرمز اسدی hormoz.asadi3@gmail.com 10031947532846009157 10031947532846009157 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران