fa اثر منبع و میزان مصرف کودهای آلی بر عملکرد دانه و کیفیت ارقام بومی و اصلاح شده برنج (.Oryza sativa L) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌منظور مقایسه دو رقم برنج هاشمی (بومی) و گیلانه (اصلاح شده) از نظر پاسخ به منابع کودی و میزان مصرف کودهای آلی، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال‌های 1397 و 1398 در مزرعه مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل کود مرغی (5/2، 5 و10 تن در هکتار)، کود گاوی (5، 10 و 20 تن در هکتار)، کود گوسفندی (10، 20 و40 تن در هکتار) و دو تیمار شاهد (با مصرف کودهای شیمیایی و بدون مصرف کود) بودند. نتایج نشان داد که اثر نوع کودهای آلی بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد ارقام برنج معنی‌دار بود. در بین کود‌های آلی، در تیمار 20 تن در هکتار کود گاوی حداکثر تعداد پنجه بارور در بوته (14)، تعداد خوشه در مترمربع (240) و عملکرد دانه (3643 کیلوگرم در هکتار) برای رقم هاشمی و حداکثر تعداد پنجه بارور در بوته (17)، تعداد خوشه در مترمربع (252) و عملکرد دانه (4760 کیلوگرم در هکتار) برای رقم گیلانه به‌دست آمدند. تیمارهای آزمایشی بر نمره ژلاتینی شدن دانه برنج اثر معنی‌داری داشته، حداکثر مقدار آن در تیمار 20 تن کود گاوی در رقم هاشمی (3670 کیلوگرم در هکتار) به‌دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد که تیمار 20 تن در هکتار کود گاوی نسبت به سایر منابع کودهای آلی، به‌دلیل افزایش 60 و 64 درصدی عملکرد دانه نسبت به تیمار بدون مصرف کود و جبران 86 و 88 درصدی عملکرد دانه نسبت به تیمار کود شیمیایی (به‌ترتیب در ارقام برنج هاشمی و گیلانه)، برتری داشت.</span></span></strong> To study the response of Hashemi (local) and Gilaneh (improved) rice cultivars to the application of different sources and levels of organic fertilizers, a field experiment was conducted using a randomized complete block design with three replications in 2018-2019 and 2019-2020 cropping seasons in research field of Rice Research Institute of Iran (Rasht), Iran. Experimental treatments include poultry manure (2.5, 5 and 10 ton.ha^-1), cow manure (5, 10 and 20 ton.ha^-1), sheep manure (10, 20 and 40 ton.ha^-1), and two control treatments including chemical fertilizers and no-fertilizer. Traits measured included plant height, number of tiller.plant^-1, number of fertile tiller.plant^-1, number of panicle.m^-2, grain yield as well as amylose content and gelatinization score. The results showed that the effect of organic fertilizers was significant on yield components and grain yield of rice cultivars. Application of 20 ton.ha^-1 of cow manure increased plant height (142 cm), number of fertile tillers (14), number of panicle.m^-2 (240) and grain yield (3643 kg.ha^-1) in Hashemi cultivar and also increased plant height (134 cm), number of fertile tillers (17), number of panicle.m^-2 (252) and grain yield (4760 kg.ha^-1) in Gilaneh cultivar. Experimental treatments had a significant effect on the gelatinization score of rice grains. The highest grain yield obtained in the treatments of 20 ton.ha^-1 of cow manure and Hashemi cultivar (3670 kg.ha^-1). The results of this study showed that the application of 20 ton.ha^-1 of cow manure increased grain yield by 60 and 64%, in comparison to control treatment of no-fertilizer, and compensated of 86 and 88% of grain yield in Hashemi and Gilaneh rice cultivars, respectively, as compared to the treatment of chemical fertilizers. , پنجه بارور, درجه ژلاتینی شدن دانه, عملکرد دانه و کود حیوانی Rice, Farmyard manure, Fertile tillers, Gelatinization score of grain and Grain yield 278 289 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1281-1&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Shahdi Kumleh عباس شهدی کومله shahdiabbas8@gmail.com 10031947532846009254 10031947532846009254 Yes Assistant Prof., Rice Research Institute of Iran, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Rasht, Iran استادیار مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران SeyedReza Seyedi سیدرضا سیدی sr.seyedi63@yahoo.com 10031947532846009255 10031947532846009255 No Expert, Central and West Asia Rice Center (CWARice), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Rasht, Iran کارشناس مرکز بین‌المللی برنج آسیای مرکزی و غربی (CWARice)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Alireza Haghighi Hasanalideh علیرضا حقیقی حسنعلیده haghighi.ag@gmail.com 10031947532846009256 10031947532846009256 No Expert, Central and West Asia Rice Center (CWARice), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Rasht, Iran کارشناس مرکز بین‌المللی برنج آسیای مرکزی و غربی (CWARice)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Soheil Karamniya سهیل کرم‌نیا soheil.karamniya@gmail.com 10031947532846009257 10031947532846009257 No PhD Student, University of Guilan, Iran دانشجوی دکتری دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان