fa اثر مصرف بقایای جو و زئولیت بر عملکرد دانه و بهره‌وری آب دو رقم نخود (.Cicer arietinum L) در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی در خرم‌آباد تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">آب در بسیاری از نقاط جهان، به</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">ویژه در مناطق خشک و نیمه&rlm;خشک،عامل مهم محدود کننده تولیدات کشاورزی محسوب می‌شود. برای صرفه‌جویی و استفاده‌ بهینه‌ از آب راهکارهای مختلفی از جمله آبیاری تکمیلی،استفاده از ارقام متحمل به تنش خشکی، استفاده از بقایای گیاهی و ترکیبات سوپرجاذب وجود دارند. به منظور ارزیابی اثرمصرف مقادیر بقایای جو و زئولیت بر عملکرد دانه و بهره&shy;وری آب دو رقم نخود در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی، آزمایشی به صورت کرت&shy;های خرد شده- فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل ‌تصادفی با سه تکرار در دو سال (1394 و 1395) در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد اجرا شد. کرت&shy;های اصلی شامل آبیاری تکمیلی در سه سطح؛ دیم (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">I1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، آبیاری در مرحله گلدهی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">I2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و دوبار آبیاری در مراحل گلدهی و غلاف‌دهی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">I3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و کرت&shy;های فرعی ترکیبی از دو عامل بقایای جو و زئولیت شامل پنج تن در هکتار بقایای جو + پنج تن در هکتار زئولیت، پنج تن در هکتار بقایای جو +5/2 تن در هکتار زئولیت، پنج تن در هکتار بقایای جو و عدم مصرف بقایای</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">جو و زئولیت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و دو رقم نخود (عادل و آزاد) بودند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه (2543 کیلوگرم در هکتار)، بهره&shy;وری آب (954/0 کیلوگرم دانه در هکتار)، وزن صد دانه (3/37 گرم) و ارتفاع بوته (38 سانتی&shy;متر) در تیمارهای آبیاری در مراحل گلدهی و غلاف‌دهی برای رقم عادل و ترکیب پنج تن در هکتار بقایای جو +5/2 تن در هکتار زئولیت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد که اجرای</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">آبیاری تکمیلی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و مصرف بقایای جو و زئولیت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">برای نخود رقم عادل، راهکار مناسبی جهت بهبود عملکرد دانه و بهره‌وری آب در شرایط اقلیمی خرم‌آباد است.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong> Water is an important limiting factor for agriculture production in many parts of the world, especially in arid and semi-arid regions. Different crop management strategies included tolerant cultivars, supplement irrigation, plant residues and superabsorbent are necessary to be considered for saving water and improving water productivity. To investigate the effect of combination of barley residue and zeolite on seed yield and water productivity of chickpea cultivars under rainfed and supplement irrigation conditions, a field experiment was conducted in two years (2016 and 2017) as split-plot factorial arrangements in randomized complete block design with three replications in Islamic Azad University University of Khorramabad, Iran. The main plots consisted of three irrigation applications: rainfed condition (I1), irrigation at flowering stage (I2), and irrigation at flowering and pod formation stages (I3). Combination of barley residue and zeolite (5 t.ha^-1 barley residue + 5 t.ha^-1zeolite, 5 t.ha^-1 barley residue + 2.5 t.ha^-1zeolite, 5 t.ha^-1 barley residue, and no barley residue and zeolite (control) and two chickpea cultivars (cv. Adel and cv. Azad) were randomized in sub plots. Results indicated that the highest seed yield (2543 kg.ha^-1), water productivity (0.954 kg.m^-3), 100-seed weight (37.3 g), and plant height (38 cm) observed in 5 t.ha^-1 barley residue + 2.5 t.ha^-1zeolite + irrigation at flowering and pod formation stages, for cv. Adel. The results revealed using of Adel cultivar, supplement irrigation and combination of barley residue and zeolite could be a suitable crop management package for increasing seed yield and improving water productivity of chickpea under climatic condition of Khorramabad, Iran. ارتفاع بوته, تنش خشکی, زئولیت, غلاف‌دهی, وزن صددانه و نخود Chickpea, Drought stress, Plant height, Pod formation, 100-Seed weight and Zeolite 198 210 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-491-2&slc_lang=fa&sid=1 somayeh cheraghi سمیه چراغی cheraghi.s612@gmail.com 10031947532846007833 10031947532846007833 No PhD Student, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Ir دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد ali khourgami علی خورگامی Ali_khorgamy@yahoo.com 10031947532846007834 10031947532846007834 Yes Associate Prof., Khorramabad Branch, Islamic Azad University Khorramabad, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد payam pezeshkpour پیام پزشکپور papezeshkpour@yahoo.com 10031947532846007835 10031947532846007835 No Assistant Prof., Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Lorestan, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Khorramabad, Iran مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، خرم آباد، ایران