fa ارزیابی ترکیب‌پذیری عمومی و مقایسه کلون‌های منتخب نسل‌های خودبارور و آزاد گرده‌افشان اکوتیپ‌های یونجه (.Medicago sativa L) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">این تحقیق </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور ارزیابی کمی نسل‌های خودبارور (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و آزاد گرده‌افشان یونجه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">OP1, OP2, OP3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) از نظر میزان پس‌روی خویش‌آمیزی و ترکیب‌پذیری عمومی در خانواده‌های نسل‌های دو خودبارور شده (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) اکوتیپ‌های یونجه انجام شد. خود باروری گیاهان انتخابی به منظور تولید نسل‌‌های خودبارور </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط مزرعه انجام شد و از کلون‌های هر نسل خودبارورشده برای تولید نسل‌های آزاد گرده‌افشان در شرایط مزرعه استفاده شد. برای مقایسه عملکرد علوفه خشک و ارتفاع بوته نسل‌های خود بارور شده (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S1, S2, S3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و نتاج نسل‌های آزاد گرده‌افشان (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">OP1, OP2, OP3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت دو&nbsp; فصل رشد (1394-1393) در مزرعه موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران اجرا شد. نتایج نشان داد که اختلاف بین اکوتیپ‌ها، نسل‌ها و سال‌های آزمایش و برهمکنش دو جانبه و سه جانبه بین آن‌‌ها برای صفات عملکرد علوفه خشک و ارتفاع بوته معنی‌دار بود. اکوتیپ‌های یونجه در برابر خود گشنی عکس العمل‌های متفاوتی داشتند و بیشترین میزان پس‌روی بنیه (ویگور) در نسل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشاهده شد، ولی با ادامه خودگشنی بازگشت بنیه در کلیه اکوتیپ‌ها مشاهده شد و در نسل</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> S3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">بنیه گیاه در مقایسه با نسل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;OP1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌طور چشمیگیری افزایش یافت. بازگشت بنیه در تلاقی‌های</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> OP2 </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;بیشتر از </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">OP3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بود. اکوتیپ‌های یزدی و نیک‌شهری که از اکوتیپ‌های مناطق گرمسیری هستند، بالاترین ترکیب‌پذیری عمومی برای عملکرد علوفه خشک را داشتند، بر این اساس به نظر می‌رسد که تلاقی این اکوتیپ‌ها با اکوتیپ‌هایی از مناطقی با تفاوت&nbsp; اقلیمی، در بهبود عملکرد ارقام سینتتیک یا هیبرید‌های یونجه از قبیل هیبریدهای آزاد و یا شبه‌هیبریدها، مؤثرتر خواهد بود</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></strong> This study was conducted to quantitatively evaluate selfed (S₁, S₂ and S₃) and open pollinated (OP1, OP₂ and OP₃) generations of alfalfa in terms of inbreeding depression and general combining ability of S2 families of alfalfa ecotypes. Selfing of selected plants to produce three generations of S1, S2 and S3 generations were performed under the field conditions and the clones of each selfed- generations were used for producing of open pollinated- generations.&nbsp; For comparison of dry forage yield and plant height of selfed (S₁, S₂, S₃) and open pollinated (OP₁, OP₂, OP₃) generations randomized complete block design with three replications was employed in 2015 and 2016 growing seasons at Plant and Seed Improvement Institute, Karaj, Iran.. The results revealed significant differences among ecotypes, generations and growing seasons and their two- way and three-way interactions for dry forage yield. Alfalfa ecotypes reacted differently to selfing, and the highest rate of vigor depression was observed in the S1 generation tropical ecotypes. However, vigor recovery observed in all ecotypes with continuing selfing and vigor remarkably increased in S₃ generation. Vigour recovery was observed more in OP₂ than OP₃. The highest general combining ability for dry forage yield observed for Yazdi and Nikshahri ecotypes which are tropical ecotypes. Therefore, crossing of these ecotypes with ecotypes originated from different climatic conditions could be more effective in improvement of forage yield of synthetic and hybrid (semi or free hybrid) varieties in alfalfa.&nbsp; بنیه گیاه, پس‌روی خویش‌آمیزی, خودباروری, عملکرد علوفه و یونجه. Alfalfa, Forage yield, Inbreeding depression, Selfing and Vigour. 365 375 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-371-2&slc_lang=fa&sid=1 Vida Ghotbi ویدا قطبی vida.ghotbi@gmail.com 10031947532846007405 10031947532846007405 Yes Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفه‌ای موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Ali Moghaddam علی مقدم alimoghaddam@spii.ir 10031947532846007406 10031947532846007406 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفه‌ای موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران