fa ارزیابی روابط آلومتریک سطح برگ و صفات رویشی در ارقام گندم نان و دوروم تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research این آزمایش به منظور شناخت روابط آلومتریک سطح برگ (سانتی‌متر مربع در بوته) با تعداد برگ در ساقه اصلی، وزن خشک برگ سبز (گرم در بوته)، وزن خشک کل اجزای رویشی (گرم در بوته) و ارتفاع بوته (سانتی‌متر) در ارقام گندم نان و دوروم انجام شد. بدین منظور آزمایشی با استفاده از هفت رقم گندم، شامل دو رقم گندم دوروم (آریا و دنا) و پنج رقم گندم نان (دریا، کوهدشت، شیرودی، تجن و زاگرس) در دو شرایط کشت آبی و دیم در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال زراعی 88-1387 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان اجرا شد. نمونه‌برداری از مراحل ابتدای رشد (شروع پنجه‌زنی) تا پایان دوره رشد گیاه انجام شد. در هر نمونه‌برداری سطح برگ، تعداد برگ در ساقه اصلی، وزن خشک برگ سبز، وزن خشک کل اجزای رویشی و ارتفاع بوته اندازه‌گیری شدند. برای توصیف روابط آلومتریک بین سطح برگ و صفات ذکر شده از یک مدل رگرسیون غیرخطی دوتکه‌ای استفاده گردید. نتایج نشان داد که بین ارقام و دو محیط کشت از نظر ضرایب معادله اختلاف معنی‌داری وجود نداشت، بنابراین یک معادله توانست به خوبی روابط بین سطح برگ و سایر صفات را در کلیه ارقام و در هر دو شرایط کشت توجیه کند. سطح برگ در بوته با تعداد برگ در ساقه اصلی (92/0=R2)، وزن خشک برگ سبز (96/0=R2)، وزن خشک کل اجزای رویشی (95/0=R2) و ارتفاع بوته (91/0=R2) رابطه معنی‌داری داشت که از این روابط می‌توان در مدل‌های شبیه‌سازی گندم و همچنین برای برآورد سریع و آسان سطح برگ در مواقعی که دستگاه‌های اندازه‌گیری سطح برگ در دسترس نیستند، استفاده کرد. Prediction of leaf area is essential in crop simulation models. The objective of this study was to find relationships between leaf area (LA) cm2.plant-1 and numbers of leaves on main stem (NLMS), leaf dry weight (LDW) g.plant-1, total dry weight of vegetative organs (leaf and stem) (TDWV) g.plant-1 and plant height (PH) cm, in wheat. For this purpose, an experiment was conducted using seven wheat cultivars including two durum wheat (Triticum durum) cultivars (Arya and Dena) and five bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars (Darya, Kuhdasht, Shiroudi, Tajan and Zagros) under irrigated and rainfed conditions at research farm of the Gorgan University of Agricultural and Natural Resources Sciences, Gorgan, Iran, in 2008-2009 cropping season. The experimental design was randomized complete block with four replications. Sampling was performed during the whole growing season. In each sampling LA, NLMS, LDW, TDWV and PH, were measured and recorded. Segmented nonlinear regression model was used to describe allometric relationships between LA and the vegetative characteristics. Results showed that there was no significant difference between cultivars and the two conditions in respect to coefficients of allometric relationships. Therefore, one equation was used for all cultivars under both conditions. Significant relationships were found between LA and NLMS (R2 = 0.92), LDW (R2 = 0.96), TDWV (R2 = 0.95) and PH (R2 = 0.91). These equations can be used in simulation models of wheat as well as for the fast and easy estimation of leaf area, especially where there is no necessary equipments available. ارتفاع بوته, تعداد برگ, روابط آلومتریک, سطح برگ, گندم Allometric relationships, Dry weight, Leaf area, Leaf number, Plant height and Wheat. 682 657 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-85&slc_lang=fa&sid=1 Abdolmahdi Bakhshandeh اسماعیل بخشنده Bakhshandehesmail@yahoo.com 100319475328460011455 100319475328460011455 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Afshin Soltani افشین سلطانی 100319475328460011456 100319475328460011456 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ebrahim Zeinali ابراهیم زینلی 100319475328460011457 100319475328460011457 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mahdi Kalateh Arabi مهدی کلاته عربی 100319475328460011458 100319475328460011458 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان Rahman Ghadiryan رحمن غدیریان 100319475328460011459 100319475328460011459 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان