fa ارزیابی توانایی تثبیت زیستی نیتروژن در سویه‌های ریزوبیوم همزیست با بقولات در استان آذربایجان غربی تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research در این آزمایش توانایی تثبیت نیتروژن سویه‌های ریزوبیوم جمع‌آوری شده از 10 شهرستان استان آذربایجان غربی شامل ارومیه، خوی، ماکو، سلماس، مهاباد، میاندوآب، تکاب، سردشت، شاهیندژ و پیرانشهر در همزیستی با گیاهان یونجه، نخود، شبدر و لوبیا، در اتاقک رشد مورد بررسی قرار گرفت. گیاهچه‌های تلقیح شده با باکتری‌های همزیست همراه با گیاهچه‌های شاهد (تلقیح نشده) در گلدان‌های حاوی پرلیت ضدعفونی شده در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار کشت شدند. نتایج نشان داد که گیاه شبدر در تیمار تلقیح از بیشترین تعداد گره و حداقل وزن گره برخوردار بود. گیاه لوبیا حداقل تعداد و بیشترین وزن گره را داشت. همزیستی سویه ریزوبیوم جدا سازی شده از میاندوآب با یونجه، مهاباد با شبدر و ارومیه با لوبیا، بیشترین مقادیر را برای اکثر صفات گیاهی نشان داد. ضرایب همبستگی صفات نشان داد که میزان نیتروژن تثبیت شده با وزن اندام هوایی همبستگی مثبت و معنی‌داری داشته و این صفت می‌تواند به عنوان معیار غیرمستقیم از میزان تثبیت نیتروژن مورد استفاده قرار گیرد. به نظر می‌رسد که نیتروژن تثبیت شده توسط ریزوبیوم‌های برتر می‌تواند جایگزین مناسبی برای مصرف کود نیتروژن محسوب شود. Biological nitrogen fixation is important for supplement of nitrogen needs of host plant. Growth chamber experiments were conducted to test the nitrogen fixing abilities of isolate of Rhizobium strains collected from 10 cities (Urmieh, Khoy, Makuee, Salmas, Mahabad, Miandoab, Tekab, Sardasht, Shahindege and Piranshar) of West Azerbaijan province in symbiotic relation with alfalfa, chickpea, clover and bean cultivars. Seedlings of test plants were inoculated with proprietary Rhizobium strains. Inoculated and control seedlings of each plants were planted in pots containing sterilized perlit. The experiment was conducted using completely randomized design with three replications. The pots were irrigated with free nitrogen Hoagland solution. Results showed that the highest number of nodule and the lowest nodule dry weight was for clover and bean, respectively.. Symbiotic of Rhizobium strain of Miandoab for alfalfa, Mahabad for clover and Urmieh for bean had the highest values for most of traits. Nitrogen fixation correlated with total dry matter, and it seems this trait may be used as an indirect criterion of nitrogen fixation. This findings imply the possibility of replacing biologically fixed nitrogen with chemical fertilizers. تثبیت زیستی نیتروژن, شبدر, لوبیا, نخود, یونجه و همزیستی Alfalfa, Bean, Biological nitrogen fixation, Chickpea, Clover and Symbiosis 627 641 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-84&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Eivazi علیرضا عیوضی alirezaeivazi@yahoo.com 100319475328460011467 100319475328460011467 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی Abolhasan Fajri ابوالحسن فجری 100319475328460011468 100319475328460011468 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه Mahmoud Rezazad محمود رضازاد 100319475328460011469 100319475328460011469 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه Maghsoud Soleimapour مقصود سلیمانپور 100319475328460011470 100319475328460011470 No دانشکده فنی دانشگاه ارومیه Mohammad Rezai محمد رضایی 100319475328460011471 100319475328460011471 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی