fa ارزیابی پتانسیل عملکرد و مقاومت هیبریدهای جدید چغندرقند (Beta vulgaris L.) به بیماری ریزوکتونیا (Rhizoctonia solani) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه چغندر قند یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مزارع چغندرکاری کشور محسوب می‌شود. استفاده از ارقام مقاوم باعث افزایش کارایی کنترل بیماری پوسیدگی ریشه چغندرقند و کاهش هزینه‌های تولید، به ویژه کاهش مصرف قارچ‌کش&shy;ها می‌شود. استفاده از ارقام مقاوم بهترین راهکار برای کنترل </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">این </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">بیماری معرفی شده است. با این هدف و به منظور تعیین پتانسیل عملکرد </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">هیبریدهای جدید چغندرقند مقاوم به </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">ریزوکتونیا، 92 هیبرید همراه با شاهدهای مقاوم و حساس داخلی و خارجی </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در دو آزمایش 49 رقمی در سال 1395 در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه اکباتان همدان مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس نتایج آزمایش و میانگین اثر گرده افشان‌ها و سینگل کراس‌ها، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">20 هیبرید برتر انتخاب و در پنج منطقه کرج، همدان، قزوین، </span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">تربت&shy;جام و شیراز در سال 1396مورد ارزیابی عملکرد قرار گرفتند. هیبریدهای انتخابی از لحاظ مقاومت به بیماری ریزوکتونیا در شرایط میکروپلات در همدان نیز مورد ارزیابی قرار گرفتند.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">آزمایش در هر دو سال در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با شش تکرار اجرا شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج ارزیابی مقاومت به بیماری نشان داد که </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">پنج هیبرید (با شماره&shy;های 9، 13، 16، 4 و 18) نسبت به بیماری ریزوکتونیا مقاوم&shy;تر از رقم اکباتان بودند و در خوشه اول قرار گرفتند. نتایج ارزیابی عملکرد در مناطق مختلف نیز نشان داد که هیبریدهای جدید از پتانسیل عملکرد قابل قبولی برخوردار بوده و اکثر آنها تفاوت معنی‌داری با رقم مقاوم داخلی اکباتان نداشتند. با توجه به نتایج ارزیابی مقاومت و پتانسیل عملکرد در مناطق مورد ارزیابی، سه هیبرید (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SC(P.395*P.90)*P.165</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) 4، (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SC(P.395*P.90)*P.121</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) 9 و (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SC(P.395*P.23)*P.165</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) 16 که هم مقاومت و هم پتانسیل عملکرد بالاتری نسبت به رقم اکباتان داشتند، به عنوان هیبریدهای امید بخش مقاوم به ریزوکتونیا برای ورود به آزمایش‌های تعیین ارزش زراعی ارقام</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">VCU</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> شناسایی شدند.</span></span></strong> Rhizoctonia root rot disease is considered as one of the important diseases in sugar beet. Using resistant cultivars decreses production costs, especially application of fungicides and increases the efficiency in controlling of root rot disease. Therefore, growing of resistant cultivars is considered the best approach for disease control. To achieve this goal and to determine yield potential of new sugar beet hybrids resistant to Rhizoctonia root rot disease, 92 hybrids as well as susceptible and resistant cultivars were evaluated in two experiments in research field of Ekbatan station of Hamedan, Iran in 2016. Considering the experimental results and with respect to the average effect of pollinators and single crosses, 20 hybrids were selected and evaluated in Karaj, Hamedan, Ghazvin, Torbate Jam and Shiraz regions in 2017. Evaluation of hybrids in term of resistance to rhizoctonia was simultaneously performed under micro-plot conditions in Hamedan. In both years (2015 and 2016), the experiment was conducted in randomized complete block design with six replications. The results of resistance evaluation under micro-plot conditions reavealed that five hybrids consisting; 9, 13, 16, 4 and 18 were more resistant than cv. Ekbatan for resistance to rhizoctonia root rot disease. Yield potential evaluation in different locations showed that new hybrids had desirable level of yield potential and most of them had no significant difference with cv. Ekbatan.Considering the results of resistance to rhizochtonia disease and yield potential evaluation, three hybrids no. 4 (SC(P.395*P.90)*P.165), no. 9 (SC(P.395*P.90)*P.121) and no. 16 (SC(P.395*P.23)*P.165) that were more resistance with higher yield potential in comparison with cv. Ekbatan were identified as promising hybrids for being evaluated in Value for Cultivation and Use (VCU)&nbsp; test. بیماری پوسیدگی ریشه, چغندر قند, ریزوکتونیا, عملکرد ریشه و قند Rhizoctonia, Root rot disease, Root yield, Sugar beet and Sugar yield. 173 187 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-592&slc_lang=fa&sid=1 hasan Ebrahimi Koulaei حسن ابراهیمی کولایی 10031947532846006893 10031947532846006893 No Researcher, Sugar Beet Research Department, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamedan, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران hamed Mansouri حامد منصوری h.mansori@areeo.ac.ir 10031947532846006894 10031947532846006894 Yes Sugar Beet Research Department, Hamedan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamedan, Iran استادیار بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران Mohsen Aghaeezadeh محسن آقایی زاده 10031947532846006895 10031947532846006895 No Sugar Beet Seed Institute, AREEO, Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Rahim Mohammadian رحیم محمدیان 10031947532846006896 10031947532846006896 No Sugar Beet Seed Institute, AREEO, Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Jamshid Soltani جمشید سلطانی 10031947532846006897 10031947532846006897 No Sugar Beet Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran مربی بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Keyvan Fotouhi کیوان فتوحی 10031947532846006898 10031947532846006898 No Sugar Beet Research Department, West Azarbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Urmia, Iran استادیار بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانغربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Mastaneh Sharifi مستانه شریفی 10031947532846006899 10031947532846006899 No Sugar Beet Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran مربی بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، فارس، ایران