fa اثر بیماری زنگ زرد بر ویژگی‌های زراعی و فیزیولوژیکی ارقام بینابین و زمستانه گندم نان (.Triticum aestivum L) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور ارزیابی اثر بیماری زنگ زرد بر برخی از ویژگی‌های زراعی و فیزیولوژیک ارقام گندم نان، دو آزمایش مجزای مزرعه&shy;ای در سال&shy;های زراعی 93-1392 و 94-1393 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی میاندوآب در استان آذربایجان غربی در قالب فاکتوریل بر پایه طرح بلوک</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو محیط؛ بدون سمپاسی و سم‌پاشی علیه زنگ زرد با قارچ&shy;کش پروپیکونازول (تیلت) و شش رقم گندم نان زمستانه و بینابین (زرین، الوند، اروم، پیشگام، زارع و میهن) بودند. شرایط محیطی باعث شد که بیماری زنگ زرد در هر دو سال آزمایش بصورت طبیعی استقرار پیدا کند. نتایج نشان داد که ارقام گندم زرین و الوند بترتیب با 63 و 57 درصد در محیط بدون سم‌پاشی، بیشترین آلودگی به بیماری زنگ زرد را داشتند، ولی ارقام پیشگام، اروم، زارع و میهن به این بیماری مقاوم‌تر بودند. زنگ زرد باعث کاهش طول دوره پرشدن دانه ارقام حساس زرین و الوند به مدت 10 روز شد. در ارقام حساس به زنگ زرد کاهش محتوای کلروفیل برگ در محیط بدون سم‌پاشی از مرحله شیری تا خمیری سخت دانه، شیب بیشتری داشت، ولی در محیط با سم‌پاشی، تغییرات محتوای کلروفیل برگ در مراحل پر شدن دانه با شیب کمتری همراه بود. در محیط بدون سم‌پاسی، دو رقم زرین و الوند، با 30 درصد، بیشترین سهم انتقال مجدد را داشتند و کاهش وزن هزار دانه ارقام حساس تا 26 درصد بود. با وجود افزایش 29 درصد عملکرد دانه ارقام حساس به زنگ زرد در محیط با سم‌پاشی، بیشترین عملکرد دانه در ارقام مقاوم پیشگام و میهن بدست آمد (به ترتیب 7877 و 7593 کیلوگرم در هکتار). بر اساس نتایج این آزمایش مناسب‌ترین روش کنترل بیماری زنگ زرد در زراعت گندم نان، مدیریت تلفیقی با استفاده از ارقام مقاوم و نیمه‌مقاوم و استفاده از قارچ&shy;کش‌های مناسب است تا علاوه کاهش مصرف سموم شیمیایی، کاهش آلودگی&shy;های زیست محیطی و کاهش هزینه&shy;های تولید نیز عاید شود.</span></span></strong> To investigate the effect of yellow rust disease on some agronomic and physiological characteristics of bread wheat cultivars, two field experiments were conducted in Agricultural Research Station of Miandoab in West Azerbaijan, Iran, in 2013-2014 and 2014-2015 cropping seasons. Experimental treatments were arranged as factorial in randomized complete block design with three replications. Treatments included; non-sprayed and sprayed of Tilt fungicide with six winter and facultative bread wheat cultivars (Zarrin, Alvand, Pishgam, Oroum, Zareh and Mihan). Environmental conditions was inductive and yellow rust disease occured naturally in both cropping seasons. The results showed that Zarrin and Alvand cultivars had the highest disease infection (63% and 57%, respectively) in the non-sparyed treatment. However, Pishgam, Orum, Zareh and Mihan cultivars were resistant to yellow rust disease. Yellow rust decreased grain filling duration in sausceptible cultivars (Zarrin and Alvand) by 10 days. Leaf chlorophyll content of susceptible cultivars decreased in non-sprayed treatment from the milky to hard dough stage with a steepy slope. However, in the sprayed treatment leaf cholorophyll content decreased with slower rate. Yellow rust disease in non-sprayed treatment caused the highest proportion of reserved carbohydrtaes remobilization in Zarrin and Alvand by 30%, but 1000 grain weight loss in susceptible cultivars was about 26%. Despite of 29% increase in grain yield of susceptible cultivars in the sprayed treatment, the higher grain yield was obtained from resistant cultivars, Pishgham and Mihan (7877 and 7593 kg.ha^-1, respectively). It can be concluded that integrated disease management by using resistant/ moderately resistant cultivars and fungicide application would be the best crop management practice to control yellow rust disease and reduce environmental pollution by application of less fungicide and reducing production costs.<span dir="RTL"></span> انتقال مجدد, تنش زیستی, قارچ‌کش, مدیریت تلفیقی بیماری و گندم نان. Biotic stress, Bread wheat, Integrated disease management, Fungicide and Remobilization 81 93 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-319-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rezaei Moradali محمد رضایی مراداعلی Rezaei54@yahoo.com 10031947532846006580 10031947532846006580 Yes Seed and Plant Improvement Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Urmia, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Alireza Eivazi علیرضا عیوضی alirezaeivazi@yahoo.com 10031947532846006581 10031947532846006581 No Seed and Plant Improvement Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Urmia, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Shahram Shir-Alizadeh شهرام شیرعلیزاده Shahramshiralizadeh@gmail.com 10031947532846006582 10031947532846006582 No Seed and Plant Improvement Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Urmia, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران