fa برآورد پارامترهای تجمع و انتقال مجدد نیتروژن در ارقام گندم نان بهاره تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research اطلاعات کمّی مربوط به تجمع و انتقال مجدد نیتروژن در شرایط مختلف محیطی برای ارقام گندم نان (Triticum aestivum L.) در استان گلستان محدود است. این اطلاعات جهت کمّی کردن تخصیص نیتروژن به برگ و ساقه در دوره رشد رویشی و انتقال مجدد آن در مرحله زایشی به دانه‌ها مورد استفاده قرار میگیرد. در این آزمایش چهار رقم گندم نان بهاره (کوهدشت، شیرودی، تجن و زاگرس) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سه تاریخ (23 آذر، 30 دی و اول اسفند) در سال زراعی 1384-1385در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم زراعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان کشت شده و با اندازه گیری متوالی محتوای نیتروژن در قسمت‌های مختلف بوته و دانه، اطلاعات مربوط به انتقال مجدد نیتروژن بدست آمد. نتایج نشان داد که غلظت نیتروژن در برگ تا شروع رشد دانه پنج درصد بود و پس از آن کاهش یافت و در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی به دو درصد رسید. درصد نیتروژن ساقه نیز در ابتدای فصل رشد 3/2 درصد بود و در زمان رسیدگی، در ساقه‌های مسن به 7/1 درصد تقلیل یافت. براساس نتایج مشخص گردید که رابطه مثبت و معنی‌داری بین میزان نیتروژن دانه و محتوای نیتروژن بوته وجود داشت، به طوری که با افزایش هر واحد در میزان نیتروژن بوته، 89/0 درصد نیتروژن دانه افزایش یافت که از این رابطه می‌توان برای پیش‌بینی میزان نیتروژن دانه استفاده کرد. توزیع نیتروژن در مرحله شروع پرشدن دانه 58 درصد به ساقه‌ها و 42 درصد به برگ‌ها بود. در مرحله زایشی ارقامی که کارایی انتقال مجدد نیتروژن بیشتری از ساقه داشتند دارای میزان نیتروژن دانه بالاتری نیز بودند. رابطه بین انتقال مجدد نیتروژن با میزان نیتروژن در اندام‌های رویشی در مرحله رسیدگی همبستگی بالایی را نشان داد و از این رابطه برای کمّی کردن انتقال مجدد نیتروژن استفاده شد. نتایج به دست آمده از این رابطه حاکی از آن بود که با افزایش هر واحد از میزان نیتروژن اندام‌های رویشی، میزان انتقال مجدد نیتروژن 4/25 درصد کاهش یافت. از مقادیر پارامترها و توابع بدست آمده در این تحقیق می‌توان در مدل‌سازی تجمع و توزیع نیتروژن در ارقام گندم بهاره استفاده نمود. Quantitative information of nitrogen accumulation and remobilization under varying environmental and growing conditions are limited for wheat (Triticum aestivum L.) cultivars in Golestan province of Iran. This information is used for quantifying nitrogen partitioning between leaves and stems during vegetative stage and the remobilization to the grains during reproductive stage. This experiment was carried out at research farm of the Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran, in 2005-2006 using randomized complete block design with four replications. The experiment was conducted with four spring bread wheat cultivars t (Kohdasht, Shiroudi, Tajan and Zagross) in three planting dates (14 Dec., 20 Jan. and 20 Feb.). Results revealed that N concentration (%) in leaves was 5% up to beginning of grain growth stage, and then declined linearly to 2% at physiological maturity. Stem N% decreased from 2.3% at anthesis to 1.7% in senesced stems at maturity. Results indicated that a positive relationship exists between nitrogen content of grain and whole plant, as each unit increase in the whole plant nitrogen (%) increased grain nitrogen content by 0.89%. This relationship can be used to estimate grain nitrogen content. Nitrogen partitioning in vegetative stage was 58% to stems and 42% to leaves. Those cultivars that had greater remobilization efficiency from stem reserves in reproductive stage, also had higher grain nitrogen content. A significant relationship was observed between nitrogen remobilization and nitrogen content of vegetative organs at maturity stage that can be used to predict nitrogen remobilization. It was found that nitrogen remobilization decreased by 25.4% per each unit increase in nitrogen content in vegetative organs. The parameter estimates and functions obtained in this study could be used to simulate N accumulation and remobilization for spring bread wheat cultivars. انتقال مجدد نیتروژن, پر شدن دانه, گندم نان و مدل‌سازی. Bread wheat, Grain filling, Nitrogen remobilization and Simulation. 1 15 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-75&slc_lang=fa&sid=1 Raheleh Arab Ameri راحله عرب عامری 100319475328460011344 100319475328460011344 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Afshin Soltani افشین سلطانی 100319475328460011345 100319475328460011345 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ebrahim Zeinali ابراهیم زینلی 100319475328460011346 100319475328460011346 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Behnam Kamkar بهنام کامکار 100319475328460011347 100319475328460011347 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Farhad Khavari فرهاد خاوری 100319475328460011348 100319475328460011348 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد