Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa ارزیابی روش‌های ناپارامتری در گزینش ژنوتیپ‌های پایدار گندم دوروم (Triticum turgidum L. var. durum) Assessment of non-parametric methods in selection of stable genotypes of durum wheat (Triticum turgidum L. var. durum) تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research بهمنظور ارزیابی روشهای تجزیه پایداری ناپارامتری جهت شناسایی ژنوتیپهای پرمحصول و پایدار گندم دوروم برای مناطق گرم و خشک کشور، آزمایشی با 18 لاین امیدبخش بههمراه یک رقم گندم دوروم (بهرنگ) و یک رقم گندم نان (چمران) در ایستگاههای تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی داراب، اهواز، خرمآباد و دزفول در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال (93-1392 و 94-1393) اجرا شد. نتایج نشان داد که اثر ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط با روشهای ناپارامتری بریدینکامپ (بهجز اثر ژنوتیپ) و هیلدبراند برای عدم وجود اثر متقابل غیرکراس‌اور (بدون تغییر در رتبه) و آزمون دی‌کرون و واندیرلان (بهجز اثر متقابل ژنوتیپ × محیط) برای عدم وجود اثر متقابل کراساور (تغییر در رتبه)، معنیدار بود. بر اساس شاخص انتخاب ژنوتیپ ایدهآل ( Selection index of ideal genotype; SIIG) بر مبنای کلیه روشهای ناپارامتری، ژنوتیپ‌های DW-92-17 و DW-92-20 با بیشترین مقدار و بهترتیب با عملکرد دانه 6095 و 6215 کیلوگرم در هکتار، جزء پایدارترین لاینها شناخته شدند. نتایج شاخص SIIGنشان داد که اغلب روشهای ناپارامتری، قادر به شناسایی ژنوتیپهایی با مفهوم استاتیکی (بیولوژیکی) هستند. بنابراین ژنوتیپهای انتخاب شده با استفاده از این روشها ممکن است از عملکرد دانه بالایی برخوردار نباشند. در مجموع ژنوتیپهای DW-92-17 و DW-92-20 بهعنوان لاینهای پایدار با عملکرد بالاتر از شاهد و ژنوتیپ‌های DW-92-4 و DW-92-5 تنها بهعنوان دو لاین پرمحصول برای تحقیقات تکمیلی (ارزیابی مقاومت به بیماری‌ها و خصوصیات کیفی) انتخاب شدند. To evaluate of non-parametric methods for identification of high yielding and stable durum wheat genotypes, 18 durum wheat promising lines along with two commercial durum (Behrang) and bread wheat (Chamran) as check cultivars, were evaluated in four warm and dry locations of Iran including Darab, Ahvaz, Khoramabad and Dezfoul stations during two cropping seasons (2013-2014). The experiments were conducted in a randomized complete block design with three replications. Results showed that the effect of environment (E), genotype(G) and interaction of GE were significant in Bredenkamp (except for genotype) and Hildebrand for non-crossover interaction (without change in rank) and de Kroon/van der Laan (except for interaction of GE) for non-crossover interaction (with change in rank) methods. Results of SIIG (Selection Index of Ideal Genotype) method, based on all non-parametric methods, showed that DW-92-17 and DW-92-20 genotypes (with 6095 and 6215 kg.ha-1 grain yield) were the most stable genotypes. According to SIIG method, the majority of non-parametric methods may identify the stable genotypes considering the static (biological) concept, so the selected genotypes may not necessarily produce high grain yield. Genotypes DW-92-17 and DW-92-20 were selected as stable lines with higher yields (compared to control) and DW-92-4 and DW-92-5 genotypes were selected as high yielding lines for complementary experiments, especially for resistance to diseases and quality characteristics evaluation. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, روش SIIG, ژنوتیپ ایده‌آل و گندم دوروم. Interaction of Genotype × Environment, SIIG method, Ideal genotype and Wheat. 126 138 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-562&slc_lang=fa&sid=1 Tohid Najafi Mirak توحید نجفی میرک 10031947532846005266 10031947532846005266 No . Associated Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran استادیار پژوهش موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Manochehr منوچهر دستفال 10031947532846005267 10031947532846005267 No Research Officer, Seed and Plant Improvement Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Darab, Iran مربی پژوهش بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Bahram بهرام اندرزیان 10031947532846005268 10031947532846005268 No Assistant Prof., Seed and Plant Improvement Department, Khouzestan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Ahvaz, Iran استادیار بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Hossein حسین فرزادی 10031947532846005269 10031947532846005269 No Research Officer, Seed and Plant Improvement Department, Dezfoul Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Dezfoul, Iran مربی پژوهش بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Mohammad محمد بهاری 10031947532846005270 10031947532846005270 No Research Officer, Seed and Plant Improvement Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Khorramabad, Iran مربی پژوهش بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Hassan حسن زالی Hzali90@yahoo.com 10031947532846005271 10031947532846005271 Yes Associated Prof., Seed and Plant Improvement Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Darab, Iran استادیار بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی