Iranian Society of Crops and Plant Breeding Sciences

fa ارزیابی پایداری عملکرد دانه لاین‌های امید‌بخش گندم نان (Triticum aestivum L.) در مناطق گرم و خشک ایران Evaluation of grain yield stability of bread wheat (Triticum aestivum L.) promising lines in warm and dry regions of Iran تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research بهمنظور مطالعه سازگاری و پایداری لاین‌های امیدبخش گندم نان، آزمایشی با تعداد ۱۶ لاین بههمراه دو رقم تجارتی چمران و افلاک (بهعنوان شاهد) به مدت دو سال زراعی (93-1391) در شش ایستگاه تحقیقاتی (زابل، اهواز، داراب، دزفول، ایرانشهر و خرمآباد) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب دادهها نشان داد که 81 درصد از کل تغییرات مربوط به اثر محیط، 3 درصد مربوط به اثر ژنوتیپ و 16 درصد مربوط به اثر متقابل ژنوتیپ × محیط بود. بررسی بایپلات چند ضلعی منجر به شناسایی پنج ژنوتیپ برتر و دو محیط بزرگ گردید و ژنوتیپهای مناسب در هر محیط بزرگ نیز مشخص شدند. از بین مکان‌های مورد بررسی، زابل و دزفول دارای تمایز بالایی بوده و تفاوتهای میان لاینهای گندم را بهخوبی نشان دادند. بررسی همزمان پایداری و عملکرد ژنوتیپها با استفاده از بایپلات مختصات محیط متوسط نشان داد که لاینهای شماره G14 (S-91-14)، G12 (S-91-12)، G15 (S-91-15)، G9 (S-91-9) و G13 (S-91-13)، بهترتیب با 6167، 6102، 6315، 6131 و 6252 کیلوگرم در هکتار از عملکرد و پایداری عملکرد بالایی برخوردار بودند. در نهایت لاینهای S-91-13 و S-91-15 با دارا بودن عملکرد بالا و پایداری عملکرد بالا بهعنوان لاینهای برتر برای بررسیهای تحقیقی- ترویجی و انتخاب ارقام به روش مشارکتی و معرفی بهعنوان رقم تجاری جدید برای اقلیم گرم و خشک جنوب و مناطق دارای شرایط اقلیمی مشابه شناسایی شدند. Adaptation and grain yield stability of 16 promising lines of bread wheat toghether with cv. Chamran and cv. Aflak, two commercial cultivars as controls, was studied in six experimental field stations; Zabol, Ahwaz, Darab, Dezful, Iranshahr, Khorramabad, Iran for two successive cropping cycle (2012 –14). The experiments were conducted using randomized complete block design with three replications. The results showed that 81 percent of total variation observed for grain yield was related to environmental effects, 3 percent to genotype effect and 16 percent to G×E interaction. The polygon-view of GGE biplot led to the identification of eight superior lines (lines no. G14, G12, G15, G11 and G16) and two mega-environments. Among the test locations, Zabol and Dezful had a high discriminating ability to show differences between the lines and cultivars at ideal environment. Simultaneous evaluation of grain yield and stability through average environment coordinate (AEC) biplot showed that lines no. G14 (S-91-14), G12 (S-91-12), G15 (S-91-15), G9 (S-91-9) and G13 (S-91-13) with the higher grain yield (6167, 6102, 6315, 6131 and 6252 kg.ha-1, respectively) were the most stable lines. Finally, lines S-91-15 and S-91-13 with higher yield and wide adaptation were selected as the superior lines for being release as new commercial bread wheat cultivars. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, GGE بای پلات, پارامترهای پایداری و گندم نان Bread wheat, Genotype × environment interaction, GGE biplot and Stability parameters 61 76 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-558&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Esmaeilzadeh Moghaddam محسن اسماعیل زاده مقدم 100319475328460010666 100319475328460010666 Yes مؤسسه تحقیقات اصلاح وتهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج Sirous Tahmasebi سیروس طهماسبی 100319475328460010667 100319475328460010667 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی اسـتان فـارس، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، داراب Gholamabbas Lotf Ali Ayeneh غلامعباس لطفعلی آینه 100319475328460010668 100319475328460010668 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی اسـتان خوزستان، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، اهواز Hassan Akbari Moghadam حسن اکبری مقدم 100319475328460010669 100319475328460010669 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی سیستان، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، زابل Khalil Mahmoudi خلیل محمودی 100319475328460010670 100319475328460010670 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی بلوچستان، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، ایرانشهر Manouchehr Sayyahfar منوچهر سیاح‌فر 100319475328460010671 100319475328460010671 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی اسـتان لرستان، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد Seyyed Mahmoud Tabib Ghaffari سید محمود طبیب غفاری 100319475328460010672 100319475328460010672 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی صفی‌آباد دزفول، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، دزفول Hassan Zali حسن زالی Hzali90@yahoo.com 100319475328460010673 100319475328460010673 No مرکز تحقیقات و آمـوزش کشـاورزی و منـابع طبیعـی اسـتان فـارس، سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، داراب