fa اثر محلول‌پاشی مواد خشکاننده بر کاهش رطوبت دانه، زودرسی، عملکرد دانه و میزان روغن کلزا رقم هایولا 401 در منطقه گیلان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research به منظور بررسی اثر محلول‌پاشی پنج نوع ماده خشکاننده جهت کاهش رطوبت دانه، عملکرد و میزان روغن کلزا رقم هایولا 401 آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 16 تیمار شامل 15 تیمار نوع و میزان مواد خشکاننده و یک تیمار شاهد (بدون مصرف مواد خشکاننده) در سه تکرار به مدت دو سال (86-1385، 85-1384) در اراضی شالیزاری مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا گردید. تیمارهای مواد خشکاننده شامل پاراکوات (گراماکسون) در 3 غلظت (200 ، 400 و 800 گرم ماده مؤثره در هکتار)، گلای‌فوزیت (رانداپ) در 3 غلظت (820، 1640 و 2460گرم ماده مؤثره در هکتار)، کلرات سدیم (اربیتاکس) در سه غلظت (4، 5 و6کیلوگرم در هکتار)، گلی‌فوزیت آمونیوم (بستا) در 3 غلظت (600، 1000 و 1400گرم ماده مؤثره در هکتار) و بنتازون (بازاگران) به میزان (960، 1440 و 1920گرم ماده مؤثره در هکتار) بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد که بین مواد خشکاننده و شاهد از نظر کاهش رطوبت دانه تفاوت معنی‌داری وجود داشت، ولی از نظر صفات عملکرد دانه و میزان روغن تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. بیشترین عملکرد دانه (با رطوبت 10 درصد) در دو سال آزمایش (با میانگین 3146 کیلوگرم در هکتار) مربوط به تیمار کلرات سدیم در غلظت 5 کیلوگرم در هکتار بود. غلظت‌های 800گرم در هکتار پاراکوات (با 8/11 درصد کاهش رطوبت دانه در روز)، 6 کیلوگرم در هکتارکلرات سدیم (با 2/11 درصد کاهش رطوبت دانه در روز) و 1920گرم در هکتار بنتازون (با 9/12 درصد کاهش رطوبت دانه در روز)، بیشترین سرعت کاهش رطوبت دانه را نسبت به سایر غلظت‌ها دارا بودند و باعث 5 تا 6 روز تسریع در برداشت محصول شدند. کمترین سرعت کاهش رطوبت دانه مربوط به گلای‌فوزیت پس از تیمار شاهد بود. با توجه به این‌که تیمارهای خشکاننده مورد استفاده در آزمایش موجب کاهش عملکرد دانه و میزان روغن کلزا نشدند، به نظر می‌رسد که می‌توان از این ترکیبات برای تسریع در برداشت محصول کلزا استفاده نمود. تیمار 5 کیلوگرم در هکتار کلرات سدیم به علت دارا بودن حداکثر عملکرد دانه و روغن و تسریع بیشتر در برداشت کلزا، مناسب‌تر از سایر ترکیبات خشکاننده به نظر می‌رسد. To assess the effect of chemical desiccant application on reduction of grain moisture content, grain yield and oil content of oilseed rape cultivar, Hyola 401, an experiment was carried out at paddy fields of Rice Research Institute of Iran (Rasht) in 2005-2006, 2006-2007 cropping seasons. The experiment was conducted using randomized complete block design with sixteen treatments including fifteen desiccant treatments and one control treatment (without desiccant) with three replications. Desiccant treatments included: Paraquat (200, 400 and 800 g. ai. ha-1), Sodium chlorate (4, 5 and 6 kg.ha-1), Bentazone (960, 1440 and 1920 g. ai.ha-1), Ammonium glyphosate (600, 1000 and 1400 g. ai.ha-1), Glyphosate (820, 1640 and 2460 g. ai.ha-1). Results of simple and combined analysis of variance showed significant differences between the chemical desiccants and control in reduction of grain moisture while non-significant differences were observed for grain yield and oil content. During the two cropping seasons, the treatment sodium chlorate with concentration of 5 kg.ha-1 showed maximum grain yield with average of 3148 kg.ha-1 (with 10% moisture). The concentrations of 800 g.ha-1of Paraquat (11.8% grain moisture.day-1), 6 kg.ha-1 of Sodium chlorate (11.2 % grain moisture.day-1) and 1920 of g.ha-1Bentazone (12.9% grain moisture.day-1) showed the highest rate in reduction of grain moisture content following 5-6 days earlier in harvest time. The lowest rate of moisture reduction was observed in Glyphosate. Desiccant treatments used in the experiment did not reduce grain yield and oil content. It seems that these compounds can be used to facilitate earlier harvesting of rapeseed. Results of this experiment showed that Sodium chlorate with concentration of 5 kg.ha-1 was superior as compared to the other desiccants due to maximum grain yield and facilitating earlier harvest of rapeseed. زمان برداشت, سرعت کاهش رطوبت دانه و کلزا. Chemical desiccant, Grain moisture reduction rate, Harvest time and Rapeseed 280 293 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-66&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rabiee محمد ربیعی rabiee_md@yahoo.co.uk 100319475328460011269 100319475328460011269 Yes مؤسسه تحقیقات برنج کشور Pari Tousi Kahal پری طوسی کهل 100319475328460011270 100319475328460011270 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه Masoud Esfahani مسعود اصفهانی 100319475328460011271 100319475328460011271 No دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان Faramarz Alinia فرامرز علی نیا 100319475328460011272 100319475328460011272 No مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور