fa اثر تاریخ کاشت بر رشد و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های سویا (Glycine max Merrill) در شرایط آب و هوایی شمال خوزستان تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور تعیین بهترین تاریخ کاشت و بهترین ژنوتیپ&shy; سویا سازگار با اقلیم منطقه و دستیابی به حداکثر عملکرد، آزمایشی به صورت کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول به مدت دو سال زراعی (94-1393) اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل پنج تاریخ کاشت شامل اول تیر، 15 تیر، 30 تیر، 13 مرداد و 27 مرداد (کرت&shy;های اصلی) و هفت ژنوتیپ سویا شامل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2001</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2002</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Persing&times;Epps</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Saman</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Migmat</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SG20</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و سالند (کرت&shy;های فرعی) بودند.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج نشان داد که حداکثر تعداد غلاف در بوته (66 عدد) از ژنوتیپ سالند در تاریخ کاشت 15 تیر و حداقل تعداد غلاف در بوته (7/17 عدد) از تاریخ کاشت 27 مرداد و ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2001</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بدست آمد. نتایج نشان داد که تاخیر در کاشت باعث کاهش ارتفاع بوته در کلیه ژنوتیپ&shy;های سویا شد و بیشتر بودن طول دوره رشد در ژنوتیپ&shy;های رشد محدود، باعث افزایش ارتفاع بوته در آنها نشد. بر اساس میانگین دو سال آزمایش بیشترین (3479 کیلوگرم در هکتار) و کمترین (1698 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه به ترتیب از تاریخ‌های کاشت 30&nbsp; تیر و 27 مرداد بدست آمد. میانگین عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها در دو سال مورد آزمایش نشان داد که ژنوتیپ&shy;های سالند (گروه 6) و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SG20</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (گروه 7-6) از بالاترین عملکرد دانه برخوردار بودند. ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Migmat</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> در تمام تاریخ‌های کاشت از میزان پروتئین دانه بالاتری برخوردار بود</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> حداکثر میزان روغن (9/25 درصد) در تاریخ کاشت دوم از ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2001</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بدست آمد. حداقل میزان روغن (6/21 درصد) نیز در تاریخ کاشت آخر (27 مرداد) و ژنوتیپ سامان بدست آمد. با توجه به نتایج آزمایش حاضر و بر اساس برنامه تناوبی منطقه، ژنوتیپ&shy;های سویا با گروه رشدی 7-6&nbsp; و تاریخ کاشت اواخر تیر، برای شرایط اقلیمی شمال خوزستان مناسب‌تر هستند. </span></span></strong> The optimum sowing date and genotypes adapted to climatic conditions of target regions play significant role in achieving the maximum crop yield. To investigate the interaction of soybean genotypes to sowing date, a field experiment as split ararngements in radomized complete block design with three replications was carried out in Safiabad Agricultural Natural Resources Research and Education Center of Dezful, Iran for two successive seasons (2014-15). Main plots consisted five levels of sowing date (21^st June, 5^th July, 20^th July, 3^rd August and 17^th August) and subplots included; 7 genotypes (2001, 2002, Persing &times; Epps, Saman, Migmat, SG20 and Salend). Results showed that the highest number of pods per plant (66) belonged to cv. Salend in second sowing date (5^th July) and the lowest (17.7) belonged to genotype 2001 in sowing date 17^th August. Results showed that sowing date had significant effect on plant height, and delaying in sowing date led to decrease of plant height in all genotypes and increased growth duration. The results of combined analysis of variance showed that effect of sowing date was significant on seed yield. The highest (3479 kg.ha^-1) and the lowest (1698 kg.ha^-1) seed yield belonged to sowing dates of 21^st July and 18^th August, respectively. Average of two years revealed that Salend and SG20 had higheer seed yield. Migmat had the highest seed protein content in all sowing dates. The highest oil content (25.9%) obtained in the second sowing date and genotype 2001. The lowest oil content (21.6%) belonged to cv. Saman in the last sowing date (17^th August). Considering the results of this experiment and crop rotation in the region, soybean genotypes (group VI-VII) and sowing date in late of July can be recommended for North Khuzestan conditions. تاریخ کاشت, روغن, سویا, گروه رسیدگی و گلدهی Flowering, Maturity group, Oil, Pod, Sowing date and Soybean 45 60 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-557&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Ahmad Kalantar Ahmadi سید احمد کلانتر احمدی a.kalantarahmadi@areeo.ac.ir 100319475328460010663 100319475328460010663 Yes مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول Rahim Eslamizadeh رحیم اسلامی زاده 100319475328460010664 100319475328460010664 No مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول GHolamreza Ghodrati غلامرضا قدرتی 100319475328460010665 100319475328460010665 No مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول