fa اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر عملکرد کلاله و کیفیت زعفران L.) (Crocus sativus در شرایط اقلیمی اردبیل تخصصي Special پژوهشي Scientific & Research <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">کودهای زیستی در کشاورزی پایدار به عنوان جایگزین و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">یا مکمل کودهای شیمیایی مورد توجه بوده و باعث<br> &nbsp;افزایش حاصلخیزی خاک و رشد گیاه و بهبود کیفیت محصول می&shy;شوند. به منظور بررسی اثر مصرف کودهای شیمیایی و تلقیح با باکتری&shy;های محرک رشد بر عملکرد و کیفیت زعفران، آزمایشی به صورت کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک&shy;های<br> کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 95- 1394 و 96- 1395 در مرکز تحقیقات کشاورزی اردبیل انجام شد.<br> تیمارهای آزمایشی شامل کودهای شیمیایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N.P.K</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در دو سطح</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">50 و 100 درصد نیاز کودی (کرت‌های اصلی) و کود زیستی در پنج سطح شامل شاهد (بدون تلیقح با باکتری)، تلقیح با باکتری‌های باسیلوس سوبتیلیس (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bacillus subtilis</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، ازتوباکتر (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Azotobacter</span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>chrococum</em> PTCC1658</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">)، سودوموناس آیروژینوس (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pseudomonas aeruginosa</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و تلفیق آن&shy;ها<br> (کرت‌های فرعی) بودند. نتایج نشان داد که مصرف کودهای زیستی و کودهای شیمیایی باعث افزایش معنی‌دار طول گل و کلاله، عملکرد خشک&nbsp; کلاله و خامه و محتوای سافرانال، کروسین و پیکروکروسین نسبت به شاهد گردید. تأمین 50 درصد نیاز کود شیمیایی همراه با مصرف تلفیقی کودهای زیستی (ازتوباکتر، سودوموناس آیروژینوس و باسیلوس سوبتیلیس) باعث افزایش 57 درصدی عملکرد خشک کلاله و خامه نسبت به شاهد گردید و مواد موثره پیکروکروسین، سافرانال و کروسین را به ترتیب 44، 62 و 47 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. طول گل و کلاله در تیمار مصرف تلفیقی کودهای زیستی، به ترتیب 32/3 و 63/1 سانتی&shy;متر نسبت به شاهد افزایش نشان داد. نتایج این پژوهش نشان داد که با مصرف کودهای زیستی در زراعت زعفران می&shy;توان ضمن کاهش مصرف کودهای شیمیایی، عملکرد و کیفیت محصول را بهبود داد.</span></span></strong> Biofertilizers are promising in sustainable agriculture as an alternative to chemical fertilizers and increase soil fertility and plant growth. In this study, effects of chemical and biological fertilizers (PGPR) on quality and quantitative traits of saffron were evaluated. A field experiment was conducted as split plots arrangements using&nbsp; randomized complete block design with three replications at Research Farm of&nbsp; Ardebil Agricultural Research Center, Iran during two growing seasons of 2015-2016 and 2016- 2017. Experimental factors were chemical fertilizers NPK (50 and 100% of required chemical fertilizers) assigned to the main plots, and plant growth promoting rhizobacteria including <em>Azotobacter Chrococum</em> Sp<em>, Pseudomonas aeruginosus</em><em>, </em><em>Bacillus subtilis</em> and their combination and control treatment randomized subplots. The results indicated that bio- and chemical fertilizers significantly increased flower and stigma length, dry yield of style and stigma and quality traits such as crocin, picocrocin and safranal conetnts as compared with controlApplication of 50% of required chemical fertilizer with application of combined biofertilizer (<em>A</em><span dir="RTL">.</span> Sp., P<em>. aeruginosus</em> and <em>B. subtilis</em>) increased dry yield of stigma and style by 57% when compared with control. Also, the same treatment increased picocrocin, safranal and crocin contents with 44, 62 and 47 percent, respectively, in comparison to control. The length of flower and stigma were increased by application of combined bio-fertilizers up to 3.32 and 1.63 cm, respectively, in comparison with control. In conclusion, application of bio-fertilizers can reduce the use of chemical fertilizers and it can be a sutable ecological strategy for achieving sustainable agriculture and reducing environmental effects.&nbsp; ازتوباکتر, باسیلوس سوبتلیس, سودوموناس آیروژینوس, زعفران و عملکرد کلاله Azotobacter, Bacillus subtilis, Stigma yield, Pseudomonas aeruginosus and Saffron 16 29 http://agrobreedjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-555&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadbaghre Aalizadeh محمد باقر عالی زاده اولی کندی 100319475328460010654 100319475328460010654 No دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود Hassan Makarian حسن مکاریان 100319475328460010655 100319475328460010655 No دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود Ali Ebadi علی عبادی 100319475328460010656 100319475328460010656 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی Ebrahim Eizadi Darbandi ابراهیم ایزدی دربندی 100319475328460010657 100319475328460010657 No دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد Ahmad Gholami احمد غلامی 100319475328460010658 100319475328460010658 No دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود